Η οικονομική κρίση με απογυμνώνει από αυτό που θέλω να είμαι. Mε κάνει αυτό που είμαι.

      Ο Karl Marx γράφει σε μια επιστολή του: "Ό,τι υπάρχει για μένα μέσω του χρήματος, ό,τι μπορώ να πληρώσω, δηλ. μπορεί το χρήμα να αγοράσει, είμαι εγώ ο ίδιος, ο κάτοχος του χρήματος." Η φράση του Marx ισχύει σήμερα κατά μείζονα λόγο.
      Αρχές του '80 ο ιδιοκτήτης ενός μίνι-μάρκετ στην Ύδρα μου είπε για τους τουρίστες: "Και η ανάσα τους είναι τζίρος". Τούτο δεν ισχύει μόνο για τους τουρίστες της Ύδρας αλλά για όλους μας. Δεν υπάρχει σχεδόν καμιά δραστηριότητα την οποία δεν πληρώνουμε. Και η ανάσα μας ακόμη θέλει, κυριολεκτικά πλέον, χρήματα για έργα που θα διατηρήσουν τον αέρα σχετικά αναπνεύσιμο.
      Ενδεχομένως σήμερα θα ίσχυε η αντιστροφή της φράσης του Marx: "Είμαι ό,τι μπορώ να πληρώσω." Δεν είναι δηλαδή το πορτοφόλι μου, που καταλαμβάνει μια θέση στο είναι μου, το οποίο θα μπορούσε να περιλαμβάνει και άλλα πράγματα έξω από την οικονομία, αλλά σε μεγάλο βαθμό το πορτοφόλι μου είναι ο φορέας του είναι μου. Έτσι η οικονομική κρίση είναι κρίση υπαρξιακή. Με ποιον τρόπο όμως ταυτίζονται πορτοφόλι και ύπαρξη; Ο Marx συνεχίζει στην επιστολή του:
      "Όσο μεγάλη είναι η δύναμη του χρήματος, άλλο τόσο μεγάλη είναι η δύναμη μου. Οι ιδιότητες του χρήματος είναι ιδιότητες και ουσιαστικές δυνάμεις δικές μου - του κατόχου του -. Αυτό που είμαι και δύναμαι δεν καθορίζεται λοιπόν διόλου από την ατομικότητα μου. Είμαι πανάσχημος, όμως μπορώ να μου αγοράσω την ωραιότερη γυναίκα. Άρα δεν είμαι πανάσχημος γιατί η επίδραση της ασχήμιας, η απωθητική της δύναμη, εκμηδενίζεται από το χρήμα. Είμαι - σύμφωνα με την ατομικότητα μου - παράλυτος· όμως το χρήμα μου δίνει 24 πόδια· άρα δεν είμαι παράλυτος· είμαι ένας κακός, άτιμος, ασυνείδητος, απολίτιστος άνθρωπος· όμως το χρήμα εκτιμάται, επομένως και ο κάτοχος του."

      Αν είναι γεγονός η ασχήμια, η παραλυσία, η κακία μου κλπ., τότε το χρήμα επιτελεί μια απο-γεγονοποίηση. Με κάνει έναν άλλο. Κάνει τον πανάσχημο γοητευτικό, τον παράλυτο ελάφι, τον άτιμο ευυπόληπτο. Όμως η απο-γεγονοποιούσα ιδιότητα του χρήματος δεν αφορά μόνο την εικόνα του κατόχου του.
     Αφαιρεί και από τα πράγματα την οντότητα τους διότι τα καθιστά αντικαταστάσιμα κατά βούληση. Από τη στιγμή που έχω αρκετά χρήματα για ένα νέο κινητό, ένα νέο αυτοκίνητο, ένα νέο σπίτι κλπ., το κινητό, αυτοκίνητο, σπίτι του σήμερα είναι το προδιαγραμμένο σκουπίδι του αύριο. Το πόσο κοντά είναι αυτό το αύριο εξαρτάται μόνο και μόνο από τα χρήματα που διαθέτω για την αντικατάστασή τους.
Το χρήμα με καθιστά ικανό να αγνοώ το πώς είμαι (πανάσχημος, παράλυτος, κακός κλπ.) και συνάμα να αγνοώ τα πράγματα, τον δικό τους χρόνο της χρήσης και της φθοράς.
      Η οικονομική κρίση, εκεί που συνεπάγεται δραστική μείωση των εισοδημάτων, είναι ένας σεισμός που καταλύει αυτήν τη σχέση με τον εαυτό και τα πράγματα. Με επαναφέρει στη γεγονότητά μου: Είμαι πανάσχημος και αποκρουστικός, δεν γυρίζει καμιά γυναίκα να με κοιτάξει. Είμαι παράλυτος, δεν μπορώ πια να εξαγοράσω 24 πόδια με τη μορφή τεχνικών υποκατάστατων, υπηρετών που να τρέχουν για μένα, κολάκων που κάνουν σαν να μην τρέχει τίποτα κλπ.Η οικονομική κρίση μου αφαιρεί όλα τα φτιασίδια που με καλλώπιζαν, όλα τα φτερά παγωνιού που με στόλιζαν. Η οικονομική κρίση με απογυμνώνει. Από αυτό που θέλω να είμαι, με κάνει αυτό που είμαι.
    Τα πράγματα δεν είναι πια αντικαταστάσιμα. Το κινητό μου θα το προσέχω, θα το επιδιορθώνω, θα το κρατήσω όσο κρατήσει. Το ίδιο θα γίνει με το αυτοκίνητο, με τα έπιπλα κλπ. Δεν θα διαθέτω εγώ τα πράγματα. Θα είμαι στη δική τους διάθεση.Για πολλούς αυτές οι προοπτικές είναι εφιάλτης. Αντιδρούν και θα αντιδρούν με λύσσα. Καθώς ύπαρξη και πορτοφόλι ταυτίζονται, περικοπή των εσόδων τους ισοδυναμεί με ακρωτηριασμό. Αν ποτέ συμφιλιωθούν με τη γύμνια τους, αν ποτέ μάθουν να προσέχουν τα πράγματα, αυτό θα γίνει με πολύ πόνο και αίμα.

www.protagon.gr/ Κώστας Γεμενετζής, ψυχαναλυτής

Σήμερα στην Ελλάδα το να πει κανείς ότι είναι πολιτικός είναι ντροπή !

      Ονομάζομαι Καλλιόπη Ακτσόγλου και είμαι μαθήτρια της Γ’ τάξης του Γενικού Λυκείου Ελευθερίου-Κορδελιού .Φέτος είχα την τύχη να συμμετάσχω στη Βουλή των Εφήβων, ένα θεσμό που ξεκίνησε το 1995.Το συγκεκριμένο πρόγραμμα έχει στόχο να ενισχύσει το ενδιαφέρον των νέων για τα κοινά, ώστε να διαμορφώσουν τη συνείδηση του ενεργού πολίτη αλλά και να μυηθούν στις πρακτικές της δημοκρατίας. Τα τελευταία χρόνια η συμμετοχή στη Βουλή των Εφήβων ενδιαφέρει ολοένα και λιγότερους μαθητές, αλλά αυτός ο θεσμός κρύβει πολλές εκπλήξεις, που ούτε εγώ μπορούσα να φανταστώ, προτού επιλεγώ να συμμετάσχω.
       Η χαρά και η ικανοποίησή μου ήταν άμετρη ,όταν έμαθα ότι κληρώθηκα ως τακτική έφηβη-βουλευτής της Α’ Θεσσαλονίκης λόγω της έκθεσής μου γύρω από το περιβάλλον και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι οποίες αποτελούν ένα στοίχημα για την παγκόσμια κοινότητα , αλλά και για την Ελλάδα. Σιγά-σιγά όμως, ο φόβος για το άγνωστο γινόταν όλο και πιο έντονος , ιδιαίτερα καθώς πλησίαζε ο καιρός να βρεθώ στην Αθήνα. Το αεροπλάνο πετούσε στις 2 Σεπτεμβρίου κατά τις 12:00. Έτσι, την Παρασκευή μαζί με άλλα 60 παιδιά από τη Θεσσαλονίκη πετάξαμε από το αεροδρόμιο "Μακεδονία" για το "Ελευθέριος Βενιζέλος" .
      Είναι περίεργο να βρίσκεσαι άγνωστη μεταξύ αγνώστων ,αλλά αυτό με γοήτευε ακόμη περισσότερο .Η διανομή στο ξενοδοχείο ήταν υπέροχη και αμέσως γνώρισα πολλά παιδιά, με όνειρα, στόχους και ενδιαφέροντα αρκετά κοντά στα δικά μου. Πριν βιώσω από κοντά τα πράγματα, θεωρούσα τους έφηβους βουλευτές "φυτουκλάκια",αλλά τελικά άλλαξα γνώμη. Καθένας είχε τη δική του προσωπικότητα, ήταν επικοινωνιακοί και γεμάτοι χιούμορ. Νιώθαμε ικανοποίηση και ευχαρίστηση που βρισκόμασταν σε ένα περιβάλλον, μέσα στο οποίο συνοδοί και βουλευτές μας αντιμετώπιζαν ως τους μελλοντικούς πολίτες αυτού του τόπου .
Η Βουλή είχε οργανώσει για μας πολλές δραστηριότητες ,όπως θέατρο ,δείπνο με τον Πρόεδρο της βουλής, κ. Πετσάλνικο ,αλλά και χορούς μέσα στο ξενοδοχείο. Η πρώτη μέρα πέρασε γρήγορα , αλλά η πιο ενδιαφέρουσα ήταν η Κυριακή στις 4 Σεπτεμβρίου, όπου η επιτροπή των Οικονομικών Υποθέσεων Παραγωγής και Εμπορίου, όπου ανήκα, επρόκειτο να συνεδριάσει.

        Η διαδικασία ήταν πολύ απλή συγκριτικά με αυτό που φανταζόμουν. Πήγαμε με το λεωφορείο στη Βουλή και συγκεντρωθήκαμε σε μία αίθουσα ,όπου σαν κανονικοί βουλευτές διαβάσαμε τα κείμενα για το νομοσχέδιο που είχαμε να μελετήσουμε, κάναμε δευτερολογία και γενικότερα ακολουθήσαμε τη διαδικασία των πολιτικών. Οι απόψεις που εκφράστηκαν ήταν τόσο ενδιαφέρουσες και η γλώσσα των μικρών πολιτικών δεν έμοιαζε καθόλου με τον ξύλινο λόγο των πολιτικών .
      Οι "συνάδελφοι", όπως αποκαλούμασταν, προέρχονταν από χώρες, τόσο του εξωτερικού (απόδημος ελληνισμός), όσο και από διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Εντύπωση μου προξένησε το γεγονός πως όλοι ήμασταν μια ομάδα. Ανάμεσά μας δεν υπήρχε ζήλια και όλοι συνεργαζόμασταν αρμονικά. Ο κάθε έφηβος βουλευτής της ΙΣΤ’ Συνόδου επικεντρωνόταν κυρίως σε θέματα που αφορούσαν τον τόπο του και τις δυσκολίες του.
     Όσο αφορά εμένα, είχα την τύχη μαζί με άλλους έφηβους-βουλευτές (2 ομιλητές και 1 εισηγητής από κάθε επιτροπή) να κληρωθώ, για να μιλήσω την επόμενη μέρα στην ολομέλεια της Βουλής ,που έγινε στις 10:00, στην αίθουσα Γερουσίας και μεταδόθηκε ζωντανά από το κρατικό κανάλι της Βουλής. Η εμπειρία ήταν συγκλονιστική, αλλά αυτό που μου έκανε εντύπωση ήταν ο χώρος της Βουλής ,τα γραφεία και η οργάνωση που επικρατούσε. Ο καθένας θα ένιωθε, νομίζω, υπερηφάνεια, εάν του δινόταν η ευκαιρία να βρεθεί σε ένα τόσο σημαντικό χώρο , όπως αυτός της Βουλής.
Κατά τη διάρκεια των ομιλιών παραβρέθηκαν πολλοί πολιτικοί μεταξύ των οποίων ο Πρωθυπουργός (για τον οποίο έπειτα ακούστηκαν αρνητικά σχόλια, επειδή έπαιζε με το ipad του) και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας .Το πιο αξιοπρόσεκτο σημείο είναι ότι μας δόθηκε η δυνατότητα για πρώτη φορά στη ζωή μας να εκφράσουμε άμεσα τους προβληματισμούς μας και ενδεχομένως να επηρεάσουμε τον αρχηγό του κράτους, ώστε να επέλθει η πολυπόθητη αλλαγή.
      Αυτό που προκάλεσε εντύπωση σε πολλούς είναι ότι η ολομέλεια έληξε σχετικά γρήγορα και ξεκίνησε η διαδικασία αποχαιρετισμού με τα παιδιά, όπου τα συναισθήματα ήταν ανάμεικτα. Όταν άκουσα έναν έφηβο να λέει πως η κάρτα που κρατούσε ως βουλευτής ήταν γι΄ αυτόν τέσσερις μέρες ευτυχίας που δεν ανταλλάσσονται με τίποτα ,κατάλαβα πως αυτό το ταξίδι δημιούργησε πραγματικές φιλίες.

     Ωστόσο η ουσία των πραγμάτων για μένα από αυτό το ταξίδι είναι αλλού .Στην Ελλάδα του 2011 οι πολίτες έχουν απαξιώσει οποιαδήποτε συμμετοχή στα κοινά. Υπάρχει μια γενικότερη αδιαφορία και άρνηση απέναντι σε θεσμούς και αξίες, γεγονός που μας επιτρέπει να μιλάμε για κρίση αξιών ,ηθών αλλά και ιδεών .Ένας έφηβος βουλευτής είπε πως στην Ελλάδα το να πει κανείς ότι είναι πολιτικός είναι ντροπή ! Η άποψη αυτή με έβρισκε σύμφωνη πριν από λίγα χρόνια, αλλά πλέον διαφωνώ. Δεν πρέπει να ντρεπόμαστε να κυβερνάμε τον τόπο μας , γιατί άμα απαρνηθούμε τη χώρα μας είναι σαν να αρνούμαστε τους εαυτούς μας και το παρελθόν μας.
     Πιστεύω πως ίσως με αυτό το κείμενο να παρακινηθούν πολλοί και να συμμετάσχουν σ’ αυτό το θεσμό που οργανώνει η Βουλή των Εφήβων για τον κοινοβουλευτισμό .Δεν πρέπει να έχουμε προκαταλήψεις ,διότι οι εμπειρίες είναι αυτές που μας κάνουν δυνατούς. Ας πάψουμε να ασχολούμαστε με τους άλλους και ας προσπαθήσουμε να αλλάξουμε τους εαυτούς μας ,διότι μόνο έτσι θα αλλάξουμε τον ΤΟΠΟ ΜΑΣ!

Κάτω τα χέρια από τα παιδιά μας!

        Έχω ζήσει από κοντά τις πρώτες σχολικές καταλήψεις. Τις άρχισαν κάποτε μαθητές των Τ.Ε.Λ. Διότι τα παιδιά που γράφονταν στα Τεχνικά Λύκεια στην πλειοψηφία τους δεν μας έρχονταν από τις πιο εύπορες οικογένειες.
       Αυτά λοιπόν τα παιδιά κάποια στιγμή ξεσηκώθηκαν πρώτα. Αλλά εκείνες οι καταλήψεις, τέλος της δεκαετίας του ’80, πέρα από τον αυθορμητισμό τους διέθεταν αποφασιστικότητα, εφευρετικότητα και τον ενθουσιασμό που χάριζε πάντα η ηλικία τους. Στο δικό μου σχολείο είχαν ξεκινήσει από το Νοέμβριο και παρ’ όλο το κρύο πέρασαν όχι μόνο όλα τους τα Σαββατοκύριακα αλλά και τις διακοπές των Χριστουγέννων μέσα στις τάξεις που τις είχαν κάνει σπίτι τους.
        Τώρα οι καταλήψεις ποια σχέση έχουν με τις παλιές; Τις έχει αναλάβει εργολαβικά και τελείως αντιπαιδαγωγικά το κόμμα της αφιονισμένης που ανέμιζε και τη φραντζόλα μέσα στη Βουλή, έχοντας μπερδέψει το πρωϊνάδικο στην TV με την κοινοβουλευτική παρουσία. Και διαπράττεται λοιπόν το απαράδεκτο: να πηγαίνουν κάποιοι να αλυσοδένουν τα χαράματα τις πόρτες, να μην υπάρχει ψυχή από το μεσημέρι και μετά ή τα Σαββατοκύριακα, αυτό το πράγμα να ονομάζεται «κατάληψη» και το μεγάλο πλήθος των μαθητών από τις οκτώ το πρωί να σκορπίζεται στους δρόμους, στο τίποτα, στα παγκάκια. «Κάτω τα χέρια από τα παιδιά μας» ήταν γραμμένο με κόκκινα μεγάλα γράμματα στο πανί που άπλωσε η πρόεδρος μιας Ομοσπονδίας Γονέων μέσα στη Βουλή. Συμφωνώ πολύ. Αλλά θα ήθελα να είμαι εκεί κοντά να το πω και σ’ εκείνη. Και σε όποιους ομοϊδεάτες της χρησιμοποιούν τα παιδιά για τις δικές τους διαφορές με το κράτος.

       Χθες το απόγευμα βγαίνοντας από ένα αθλητικό κέντρο στο Γαλάτσι άκουσα ένα παιδί του Γυμνασίου να λέει σε ένα άλλο: «Είχαμε συμφωνήσει με τους καθηγητές να πάμε την κατάληψη μέχρι την Παρασκευή αλλά γ…το κάποιος πήγε κι έδωσε το κλειδί». Εγώ λέω ότι όλο αυτό να ήταν εντελώς στη φαντασία του μικρού. Και πάλι όμως καταλαβαίνουμε από τα λόγια του τι ζημιά έχει γίνει. Και ανατρίχιασα ακούγοντας χθες τον κ. Παφίλη να ωρύεται στη Βουλή: «Το Κ..Κ.Ε. στηρίζει όλες τις κινητοποιήσεις των μαθητών».
        Προσέχοντας ιδιαίτερα αυτό το «όλες» και ότι στη συνέχεια δήλωσε: «είναι αίσχος δεκαπεντάχρονα παιδιά να τα θεωρούν εγκληματίες». Μήπως όμως δεν είναι αίσχος δεκαπεντάχρονα κάποιοι άλλοι να τα θεωρούν βαποράκια των κομματικών τους επιδιώξεών; Μάλωναν με την κ. Διαμαντοπούλου. Αυτήν που έσπρωξε τα Δημόσια σχολεία πιο βαθιά στο τέλμα. Με απαράδεκτα προγράμματα, με το να κατεβάζει ακόμη πιο δύσκολη ύλη Μαθηματικών από τη Β’ στην Α’ Λυκείου. Με το να καταφέρει παιδιά που έκαναν μια ξένη γλώσσα δυο χρόνια στο Γυμνάσιο την τρίτη χρονιά να μπαίνουν και να κάνουν υποχρεωτικά για οικονομία άλλη γλώσσα. Με το να βιαστεί να κλείσει πέρυσι τα σχολεία πιο πριν και από την κανονική ημερομηνία, ποδοπατώντας σχετικές αποφάσεις για αναπλήρωση των μαθημάτων και εφέτος να μας κάνει να ξαναγελάμε, καλή της ώρα, όταν επαναλαμβάνει συνοφρυωμένη ότι δεν θα χαθούν οι ώρες των καταλήψεων.
         Από τα λίγα, έστω και κακοεξηγημένα, που μαθαίνεις στη σχολική Φυσική είναι η Αρχή της Δράσης και της (αυθόρμητης) Αντίδρασης. Ίσης και αντίρροπης προς τη Δράση. Όταν λοιπόν η Δράση συνίσταται στην υποβάθμιση του δημόσιου σχολείου, ποιά θα ήταν λογικά η Αντίδραση; Να κρατάμε τα σχολεία ΑΝΟΙΧΤΑ και να δουλεύουν αποτελεσματικά, νομίζω. Κόντρα στο συμφέρον του οποιουδήποτε κόμματος, κόντρα στο βόλεμα της κ. Υπουργού που μια χαρά της έρχεται να κλείσουν όλα, γιατί κλειστό σχολείο σημαίνει για εκείνη σχολείο χωρίς προβλήματα και κόστος.
       Και ας μη βιαστεί να μου πει κάποιος ότι χωρίς βιβλία τι μαθήματα να γίνουν. Πρώτον γιατί εύκολα θα μπορούσε αυτό το εμπόδιο να ξεπεραστεί αν βοηθούσαν ΟΛΟΙ, γονείς δήμαρχοι και λοιποί. Στον Πειραιά ο Δήμαρχος τύπωσε 10.000 κομμάτια με τα πρώτα κεφάλαια, ίσως αρκετά για μέχρι τα Χριστούγεννα. Και να μη θυμηθώ ότι κάποια κόμματα της Αριστεράς διαθέτουν και εκδοτικές επιχειρήσεις, αλλά δεν άκουσα για οποιαδήποτε εθελοντική προσφορά από την πλευρά τους στη δύσκολη ώρα. Μήπως απλά περιμένουν σαν τα όρνεα να τσιμπήσουν μια καλή μπουκιά και από το σχολικό πτώμα;
       Βέβαια η λαχτάρα για ένα καλύτερο σχολείο δεν μπορεί να ταυτίζεται με παλιομοδίτικες απαιτήσεις. Μέσα από τη διάλυση ας ξεκινήσει το νέο με τη βοήθεια ανοιχτόμυαλων εκπαιδευτικών. Σε ένα βιβλίο που εμφανίστηκε πρόσφατα (Συστημική Σκέψη και Εκπαίδευση, του εκπαιδευτικού Δ. Γαβαλά, εκδόσεις Γαβριηλίδη), βρίσκω σε ένα σημείο συμπυκνωμένα τα ελαττώματα της παλιάς, βιομηχανικής εποχής για το σχολείο και τη μάθηση:

Παραδοχές της Βιομηχανικής Εποχής για τη Μάθηση
(i) Τα παιδιά είναι ελαττωματικά και το σχολείο τα επιδιορθώνει.
(ii) Η μάθηση λαμβάνει χώρα στο κεφάλι και όχι στο σώμα ως σύνολο.
(iii) Καθένας μαθαίνει ή πρέπει να μαθαίνει με τον ίδιο τρόπο.
(iv) Η μάθηση λαμβάνει χώρα εντός της τάξης και όχι στον κόσμο.
(v) Υπάρχουν έξυπνα και χαζά παιδιά.

Παραδοχές της Βιομηχανικής Εποχής για το Σχολείο
(i) Τα σχολεία διοικούνται από ειδικούς που διατηρούν τον έλεγχο.
(ii) Η γνώση είναι δομικά κατακερματισμένη.
(iii) Τα σχολεία κοινωνούν ‘την αλήθεια’.
(iv) Η μάθηση είναι πρωταρχικά ατομιστική και ο ανταγωνισμός την επιταχύνει.
          Στη μεταβιομηχανική εποχή της πληροφορίας λοιπόν, η χρήση της τεχνολογίας, οι εκπαιδευτικές εργασίες, η διαθεματική εργασία, οι αναθεωρημένες σχέσεις δασκάλου- μαθητή όπου έχει πλέον παρεμβληθεί και ο υπολογιστής, η συνεχής επαφή του δασκάλου με υποστηρικτικές ομάδες ειδικευμένων επαγγελματιών, θα έπρεπε να είναι θέματα που θα έπαιρναν τον καιρό και τη σκέψη μας, θα μονοπωλούσαν τις διαμαρτυρίες μας, μέσα όμως στα σχολεία αντί να καθόμαστε αργοί και να κοιτάμε τα κάγκελα απέξω. Κάτω τα (κομματικά) χέρια (οποιασδήποτε παράταξης) από τα παιδιά μας. Μέσα όμως τα χέρια και το μυαλό στα σχολεία. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα πάψουμε να διαμαρτυρόμαστε σε καίριες στιγμές. Αλλά όλη την ημέρα μπροστά σε κλειστές πόρτες και τα μυαλά σκουριάζουν.

Άλκης Γαλδαδάς/www.protagon.gr

Στιβ Τζομπς: Μην αφήσετε το θόρυβο από την άποψη άλλων ανθρώπων να πνίξει την δική σας, εσωτερική φωνή!

        Είναι τιμή μου που είμαι μαζί σας σήμερα στην τελετή αποφοίτησής σας στο Στάνφορντ, ένα από τα καλύτερα πανεπιστήμια στον κόσμο. Για να σας πω και την αλήθεια, αυτό είναι το πλησιέστερο που έχω φτάσει ποτέ σε τελετή αποφοίτησης. Σήμερα, θέλω να σας πω τρεις ιστορίες από τη ζωή μου.


Η πρώτη, έχει να κάνει με το πώς να ενώνεις σημεία.

      Εγώ εγκατέλειψα τις σπουδές μου στο Κολλέγιο τους πρώτους 6 μήνες, αλλά παρέμεινα εκεί ως drop-in (σ.σ.: που είναι ο φοιτητής ο οποίος αντί για 4 χρόνια, επιλέγει να σπουδάσει μόνο για 2 χρόνια στο πανεπιστήμιο) για άλλους 18 μήνες, οπότε και τα παράτησα οριστικά. Γιατί το έκανα αυτό, λοιπόν;
       Όλα άρχισαν προτού καν γεννηθώ. Η βιολογική μου μητέρα ήταν πολύ νέα, ανύπαντρη φοιτήτρια, και αποφάσισε να με δώσει για υιοθεσία. Πίστευε πολύ βαθιά ότι θα έπρεπε να υιοθετηθώ από απόφοιτους πανεπιστημίου, από μορφωμένους ανθρώπους δηλαδή, και έτσι όλα είχαν κανονιστεί ώστε μόλις γεννιόμουν να με υιοθετούσαν ένας δικηγόρος και η γυναίκα του.
        Μόνο που, μόλις βγήκα από τη κοιλιά της μητέρας μου, οι δύο αυτοί άνθρωποι αποφάσισαν την τελευταία στιγμή ότι ήθελαν κορίτσι. Έτσι, λοιπόν, οι σημερινοί μου γονείς, οι οποίοι ήσαν σε λίστα αναμονής τότε, έλαβαν ένα τηλεφώνημα στη μέση της νύχτας και άκουσαν κάποιον να τους λέει: «Έχουμε, αναπάντεχα, ένα νεογέννητο αγόρι. Το θέλετε;». Και είπαν: «Βεβαίως».
       Η βιολογική μου μητέρα ανακάλυψε αργότερα ότι η θετή μου μητέρα ποτέ δεν είχε αποφοιτήσει από κανένα πανεπιστήμιο, και ότι ο θετός μου πατέρας δεν είχε αποφοιτήσει καν από γυμνάσιο. Έτσι, αρνήθηκε να υπογράψει τα έγγραφα στα οποία χρειαζόταν η συμφωνία της, ώστε να οριστικοποιηθεί η υιοθεσία μου. Υποχώρησε, όμως, λίγους μήνες αργότερα, όταν οι θετοί μου γονείς υποσχέθηκαν ότι κάποια μέρα θα με έστελναν σε πανεπιστήμιο. Να μορφωθώ.
     Πράγματι, 17 χρόνια μετά, πήγα για σπουδές σε πανεπιστήμιο. Αλλά πολύ αφελώς, επέλεξα ένα πανεπιστήμιο το οποίο ήταν σχεδόν όσο ακριβό είναι και το Στάνφορντ, και έτσι όλες οι οικονομίες των σκληρά εργαζομένων γονιών μου ξοδεύονταν για τα δίδακτρά μου. Έπειτα από 6 μήνες, όμως, δεν είχα ειλικρινή απάντηση στο ερώτημα εάν άξιζε τον κόπο οι γονείς μου να ξοδεύουν τόσα χρήματα, για να σπουδάζω εγώ. Δεν έβλεπα να είχε αξία αυτή η επένδυσή τους. Δεν είχα ιδέα τι ήθελα να κάνω στη ζωή μου. Και δεν είχα ιδέα εάν η πανεπιστημιακή ζωή θα με βοηθούσε να βρω την απάντηση. Κι’ όμως, ήμουν εκεί, και σπούδαζα, ξοδεύοντας όλα τα χρήματα που οι γονείς μου είχαν εξοικονομήσει ολόκληρη ζωή.
     Έτσι, λοιπόν, πήρα μια μέρα την απόφαση να εγκαταλείψω τις σπουδές, πιστεύοντας ειλικρινά ότι όλα θα τακτοποιηθούν και ότι θα βρω τελικά τον δρόμο μου. Ήταν σχεδόν τρομακτικό, τότε, αυτό που έκανα, αλλά καθώς κοιτάζω πίσω τώρα, νομίζω πως ήταν μία από τις καλύτερες αποφάσεις που πήρα ποτέ. Τη στιγμή που εγκατέλειψα το κανονικό πρόγραμμα σπουδών, σταμάτησα να παρακολουθώ τα υποχρεωτικά μαθήματα που δεν με ενδιέφεραν, και άρχισα να πηγαίνω σ’ εκείνα που μου φαίνονταν πιο ενδιαφέροντα. Κατ’ επιλογήν.
     Δεν ήταν όλα ωραία, εύκολα και ρομαντικά τότε. Δεν είχα δικό μου δωμάτιο στη φοιτητική εστία, κοιμόμουν στο πάτωμα των δωματίων μερικών φίλων μου, πήγαινα σε σούπερμαρκετ και τους επέστρεφα γυάλινες μπουκάλες Κόκα Κόλα και έπαιρνα 5 σεντς τη μία και αγόραζα κάτι να φάω, και περπατούσα 7 μίλια από την μία άκρη της πόλης στην άλλη κάθε Κυριακή βράδυ, για να πάρω δωρεάν ένα πιάτο καλό φαγητό που μοίραζαν σε κάποιο ναό των Χάρε Κρίσνα. Κι’ όμως, τα λάτρευα όλ’ αυτά. Και όσα πράγματα ανακάλυψα τυχαία, ακολουθώντας την περιέργεια και την διαίσθησή μου, αργότερα αποδείχτηκαν ανεκτίμητα. Θα σας δώσω ένα παράδειγμα:
       To Κολλέγιο Reed, εκείνον τον καιρό, διέθετε την πιο καλή σχολή καλλιγραφίας σε όλη τη χώρα. Σε όλη τη πανεπιστημιούπολη, κάθε αφίσα, κάθε ταμπέλλα σε κάθε ντουλάπα ή συρτάρι καθηγητή, λέκτορα ή φοιτητή, ήταν γραμμένη στο χέρι με την πιο όμορφη καλλιγραφία. Εγώ, επειδή είχα παραιτηθεί από το κανονικό πρόγραμμα σπουδών και έτσι δεν ήμουν αναγκασμένος να παρακολουθώ τα υποχρεωτικά μαθήματα, αποφάσισα να πάρω το μάθημα της καλλιγραφίας και να μάθω και εγώ να γράφω έτσι ωραία. Έμαθα, λοιπόν, για τις γραμματοσειρές serif και san serif, έμαθα να τροποποιώ το διάστημα μεταξύ διαφόρων συνδυασμών γραμμάτων, και έμαθα τι είναι εκείνο που κάνει την σπουδαία τυπογραφία πραγματικά σπουδαία. Ήταν υπέροχο, ήταν ιστορικό, ήταν καλλιτεχνικά διακριτικό με τρόπο που καμιά επιστήμη δεν μπορεί να συλλάβει, και εγώ το έβρισκα τόσο, μα τόσο συναρπαστικό.

        Τίποτα απ’ όλα αυτά δεν είχαν βέβαια καμία ελπίδα πρακτικής εφαρμογής στη ζωή μου. Αλλά δέκα χρόνια αργότερα, όταν σχεδιάζαμε τον πρώτο υπολογιστή Macintosh, όλα όσα έμαθα στο μάθημα της καλλιγραφίας, μου ξανάρθαν πάλι. Και τα ενσωματώσαμε όλα στο Mac. Ήταν το πρώτο κομπιούτερ με πραγματικά υπέροχη τυπογραφία.
      Έτσι, εάν δεν είχα παρατήσει εκείνον τον κύκλο υποχρεωτικών μαθημάτων στο πρώτο έτος του πανεπιστημίου, το Mac δεν θα είχε ποτέ ούτε τις πολλαπλές γραμματοσειρές, ούτε και τα fonts με αναλογικά διαστήματα. Και, μιας και τα Windows απλώς αντέγραψαν το Mac, είναι πολύ πιθανό, σήμερα που σας μιλάω, κανένα PC να είχε αυτές τις εφαρμογές. Εάν δεν είχα παρατήσει τότε τα υποχρεωτικά μαθήματα, δεν θα πήγαινα ποτέ σ’ αυτές τις τάξεις καλλιγραφίας, και οι προσωπικοί υπολογιστές μπορεί να μην είχαν την υπέροχη τυπογραφία που έχουν σήμερα.
         Βεβαίως, ήταν αδύνατον να δω τόσο πολύ μακριά όταν σπούδαζα τότε στο πανεπιστήμιο και να συνδέσω τα σημεία. Αλλά δέκα χρόνια μετά, κοιτώντας πίσω, ήταν πλέον πολύ σαφές. Πάλι, δεν μπορείς να συνδέσεις τα σημεία κοιτώντας εμπρός. Μπορείς να το κάνεις μόνο εάν κοιτάξεις πίσω εκ των υστέρων. Έτσι, θα πρέπει να έχεις εμπιστοσύνη, ότι τα σημεία αυτά (ή, τα σημάδια, αν θέλετε), με κάποιον τρόπο, στο μέλλον θα ενωθούν. Πρέπει σε κάτι να έχεις πίστη. Στην διαίσθησή σου, στη μοίρα σου, στη ζωή, στο κάρμα, σε οτιδήποτε. Αυτή η προσέγγιση δεν με πρόδωσε ποτέ, και έχει κάνει όλη τη διαφορά στη ζωή μου.

Η δεύτερή μου ιστορία είναι για την αγάπη και την απώλεια.

      Ήμουν τυχερός – πολύ νωρίς ανακάλυψα τι ήθελα να κάνω στη ζωή. Ο Woz κι εγώ ξεκινήσαμε την Apple στο γκαράζ του σπιτιού των δικών μου, όταν εγώ ήμουν 20 χρονών. Δουλέψαμε σκληρά, και σε 10 χρόνια η Apple είχε αναπτυχθεί από μια δουλειά που την κάνανε δύο άνθρωποι μέσα σε ένα γκαράζ σπιτιού σε μία εταιρεία αξίας $2 δισεκατομμυρίων δολαρίων με περισσότερους από 4000 υπαλλήλους. Είχαμε μόλις βγάλει στην αγορά την καλύτερή μας δημιουργία – το Macintosh - έναν χρόνο νωρίτερα, κι εγώ μόλις είχα γίνει 30 ετών. Και τότε, με απέλυσαν. Πώς μπορείς να απολυθείς από μία εταιρεία που ξεκίνησες και έστησες εσύ;
            Έτσι λοιπόν, στα 30 μου χρόνια, με πέταξαν έξω. Και μάλιστα με τον πιο «δημόσιο», πιο ταπεινωτικό τρόπο. Ό,τι ήταν έως τότε, το επίκεντρο της ενήλικης ζωής μου, γκρεμίστηκε. Και αυτό για μένα ήταν ολέθριο, καταστροφικό.Για μερικούς μήνες μετά, δεν ήξερα τι να κάνω. Πίστευα πως είχα απογοητεύσει φοβερά όλη τη προηγούμενη γενιά των επιχειρηματιών – ότι μου έπεσε η σκυτάλη τη στιγμή που μου την έδιναν για να συνεχίσω. Σκέφτηκα ακόμα να φύγω εντελώς από την Silicon Valley και να εξαφανιστώ από προσώπου γης. Αλλά κάτι άρχισε σιγά-σιγά να ρίχνει λίγο φως στη ζωή μου. Αυτό το «κάτι» ήταν ότι αγαπούσα πολύ αυτό που έκανα. Όσα είχαν συμβεί στην Apple, δεν είχαν καν αγγίξει, για μένα, αυτό το «κάτι». Είχα γευτεί την απόρριψη, αλλά ήμουν ακόμα ερωτευμένος. Και έτσι, αποφάσισα να ξεκινήσω πάλι από την αρχή.
      Δεν το έβλεπα τότε, αλλά αποδείχτηκε ότι η απόλυσή μου από την Apple ήταν ό,τι καλύτερο μπορούσε να μου είχε συμβεί. Το βάρος του να είσαι επιτυχημένος, αντικαταστάθηκε από την ελαφράδα του να μπορείς και πάλι να είσαι πρωτάρης, και να έχεις για όλα λιγότερη σιγουριά. Η απόλυσή μου με απελευθέρωσε, και με βοήθησε να περάσω σε μία από τις πιο δημιουργικές περιόδους της ζωής μου.Στα επόμενα πέντε χρόνια, ίδρυσα μια νέα εταιρεία, την NeXT, και ακόμα μία, την Pixar και ερωτεύτηκα μια καταπληκτική γυναίκα που έμελλε να γίνει και σύζυγός μου. Η Pixar, παρήγαγε την πρώτη, στον κόσμο ταινία κινουμένων σχεδίων «φτιαγμένων» εξ ολοκλήρου στο κομπιούτερ, το Toy Story, και είναι σήμερα το πιο επιτυχημένο στούντιο για παραγωγή τέτοιων ταινιών στον κόσμο.
    Επίσης, σε μία συγκλονιστική ανατροπή των πραγμάτων, ή Apple εξαγόρασε την NeXT, εγώ επέστρεψα στην Apple, και η τεχνολογία που αναπτύξαμε στην NeXT είναι σήμερα στην καρδιά της αναγέννησης της Apple. Και, μαζί με όλα αυτά, ή Leurene και εγώ έχουμε μαζί μια θαυμάσια οικογένεια. Είμαι σχεδόν σίγουρος ότι τίποτα από όλα αυτά δεν θα είχε συμβεί, εάν δεν είχα απολυθεί από την Apple. Ήταν ένα φάρμακο με απαίσια γεύση, αλλά νομίζω πως τελικά ο ασθενής το χρειαζότανε. Μερικές φορές, η ζωή σε χτυπάει στο κεφάλι με ένα τούβλο. Μην χάνετε την πίστη σας. Είμαι πεπεισμένος ότι το μόνο πράγμα που με κράτησε όρθιο, ήταν ότι αγαπούσα πολύ αυτό που έκανα.
      Πρέπει λοιπόν και εσείς να ανακαλύψετε τι πραγματικά σας αρέσει. Και αυτό αφορά και τη δουλειά που θα κάνετε, και το σύντροφο που θα επιλέξετε στη ζωή σας. Η εργασία θα γεμίσει ένα μεγάλο μέρος της ζωής σας, και ο μόνος τρόπος, για να είστε πραγματικά ικανοποιημένοι, είναι να κάνετε αυτό που εσείς πιστεύετε ότι είναι μια σπουδαία δουλειά. Και ο μόνος τρόπος, για να κάνει κάποιος μια σπουδαία δουλειά, είναι να την αγαπήσει. Εάν δεν την έχετε ανακαλύψει ακόμα, μην απογοητευθείτε.
       Συνεχίστε να ψάχνετε. Μην επαναπαυθείτε. Μην συμβιβαστείτε. Όπως όλα τα «θέματα της καρδιάς», όταν το ανακαλύψετε, θα το αισθανθείτε, θα καταλάβετε ότι «αυτό είναι». Και θα δείτε τότε ότι, όπως κάθε σπουδαία σχέση, έτσι και αυτή, όσο θα περνούν τα χρόνια, θα γίνεται όλο και καλύτερη. Έτσι λοιπόν, συνεχίστε να ψάχνετε έως ότου βρείτε αυτό το «κάτι» που θα ξέρετε ότι είναι το «δικό σας». Μην επαναπαυθείτε.

Η τρίτη ιστορία μου, έχει να κάνει με το θάνατο.
       Όταν ήμουν 17 ετών, διάβασα μία ρήση που έλεγε: «Εάν ζήσεις κάθε μέρα ωσάν να ήταν η τελευταία σου, κάποια μέρα είναι σχεδόν βέβαιο ότι στα 33 θα δικαιωθείς». Μου έκανε εντύπωση αυτή η ρήση, και έκτοτε, για τα τελευταία 33 χρόνια, κάθε πρωί κοιτάζομαι στον καθρέφτη και ρωτώ τον εαυτό μου:
     «Εάν η σημερινή μέρα ήταν η τελευταία της ζωής σου, θα ήθελα να κάνω αυτό που ετοιμάζομαι να κάνω σήμερα;». Και όποτε η απάντηση ήταν «όχι» για σειρά ημερών, ήξερα αμέσως ότι κάτι έπρεπε να αλλάξω.
        Υπενθυμίζοντας στον εαυτό μου ότι «σύντομα θα πεθάνεις», βρήκα το πιο χρήσιμο εργαλείο, ώστε να παίρνω τις σημαντικότερες αποφάσεις στη ζωή μου. Διότι σχεδόν όλα τα πράγματα – όλες οι εξωτερικές προσδοκίες, όλες οι υπερηφάνειες, όλοι οι φόβοι και οι όλες οι ντροπές για πιθανή αποτυχία – όλα αυτά απλώς γκρεμίζονται, εξαφανίζονται, όταν βλέπεις μπροστά σου τον θάνατο και μένουν μόνο εκείνα που είναι στ’ αλήθεια σημαντικά. Υπενθυμίζοντας στον εαυτό σου ότι μια μέρα θα πεθάνεις, είναι ο καλύτερος τρόπος για να αποφύγεις την παγίδα του να σκέφτεσαι συνεχώς αυτά που θα χάσεις, εάν πάρεις την «άλφα» ή «βήτα» απόφαση». Θυμήσου ότι είσαι ήδη γυμνός. Δεν υπάρχει κανένας λόγος, λοιπόν, να μην ακολουθήσεις αυτό που σου ζητάει η καρδιά σου.
       Πριν από περίπου έναν χρόνο, μου ανακοίνωσαν οι γιατροί ότι έχω καρκίνο. Έκανα (μαγνητική τομογραφία) στις 7.30 το πρωί, και έδειξε ξεκάθαρα ότι είχα καρκίνο στο πάγκρεας. Τότε, δεν ήξερα κάν τι είναι το πάγκρεας. Οι γιατροί μου είπαν ότι ο καρκίνος που είχα εγώ εκεί, ήταν σχεδόν αθεράπευτος, και ότι θα έπρεπε να αρχίσω να συνηθίζω στην ιδέα ότι δεν μου έμενε περισσότερη ζωή από τριών έως εννέα μηνών. Ο προσωπικός μου γιατρός με συμβούλευσε να επιστρέψω στο σπίτι και να αρχίσω αμέσως να τακτοποιώ τις «προσωπικές» μου υποθέσεις, μία φράση που χρησιμοποιούν ως κλισέ οι γιατροί αντί να σου πουν «προετοιμάσου να πεθάνεις».
       Η «τακτοποιηση προσωπικών υποθέσεων» είναι να προσπαθήσεις να πεις, σε ελάχιστους μήνες, στα παιδιά σου, όσα νόμιζες ότι είχες άλλα τουλάχιστον δέκα χρόνια, για να τους τα πεις. Είναι, επίσης, να μην αφήσεις πίσω σου, πεθαίνοντας, εκκρεμότητες που θα ταλαιπωρήσουν τους δικούς σου ανθρωπους που θα μείνουν πίσω. Σημαίνει, τέλος, αυτό το «τακτοποίηση προσωπικών υποθέσεων», να βρεις τον κατάλληλο χρόνο και τρόπο για να αποχαιρετήσεις τα αγαπημένα σου πρόσωπα.

      Ζούσα με αυτήν την καταραμένη διάγνωση κάθε μέρα της ζωής μου. Το ίδιο βράδυ μου ανακοίνωσαν οι γιατροί ότι είχα καρκίνο, μια πολύ σπάνιας μορφής καρκίνου του παγκρέατος που είναι θεραπεύσιμη με εγχείρηση. Σχεδόν όλες οι άλλες μορφές τέτοιου καρκίνου είναι καταδικασμένες. Έτσι, λοιπόν, με βάλανε στο χειρουργείο, και σήμερα είμαι μια χαρά.
      Αυτό ήταν το κοντινότερο που έχω φτασει στον θάνατο. Και ελπίζω να είναι το κοντινότερο που θα φτάσω σε αυτόν, για τις επόμενες δεκαετίες. Έχοντας ζήσει, λοιπόν, αυτήν την εμπειρία, νομίζω πως μπορώ, με μεγαλύτερη σιγουριά, απ’ ότι όταν ό θάνατος ήταν για μένα απλώς μία «φιλοσοφική ιδέα», ότι: Κανείς δεν θέλει να πεθάνει. Ακόμα και οι άνθρωποι που θέλουν να πάνε στον Παράδεισο, δεν θέλουν να πεθάνουν, για να φτάσουν εκεί. Και όμως, ο θάνατος είναι ο προορισμός που όλοι μοιραζόμαστε. Κανείς ποτέ δεν έχει γλυτώσει από αυτόν.
      Ο Θάνατος είναι, ίσως, ή καλύτερη ανακάλυψη της Ζωής. Και έτσι, μάλλον, πρέπει να είναι. Ο Θάνατος είναι ο ατζέντης, ο μεσίτης, που σε βοηθά να αλλάξεις τη Ζωή σου, προτού έρθει αυτός να σε πάρει. Ξεκαθαρίζει το παλιό, προετοιμάζοντας το έδαφος για νάρθει το καινούργιο. Αυτήν την στιγμή που σας μιλάω, το καινούργιο είστε εσείς. Αλλά κάποια μέρα, όχι πολύ μακρινή από τώρα, και εσείς θα εξελιχθείτε σιγά-σιγά σε «παλιό», και θα … ξεκαθαριστείτε. Συγχωρήστε με που γίνομαι τόσο δραματικός, αλλά αυτή είναι η απλή αλήθεια.
       Ο χρόνος σας είναι περιορισμένος. Μην τον σπαταλάτε, λοιπόν, ζώντας τη ζωή κάποιου άλλου ανθρώπου. Μην παγιδευτείτε από το δόγμα του να ζείτε από τα αγαθά της σκέψης ενός άλλου. Μην αφήστε τον θόρυβο από την άποψη άλλων ανθρώπων να πνίξει την δική σας, εσωτερική φωνή. Και, το πιο σημαντικό απ’ όλα, να έχετε πάντα το θάρρος να ακολουθείτε την καρδιά και το ένστικτό σας.    Αυτά τα δύο, κάπως, πάντοτε, γνωρίζουν ήδη τι εσύ θέλεις πραγματικά να γίνεις. Είναι δευτερεύοντα.
        Όταν ήμουν νέος, υπήρχε ένα καταπληκτικό δημοσίευμα που είχε τίτλο «The Whole Earth Catalog» («Ο Κατάλογος Όλου του Κόσμου»), που ήταν μία από τις Βίβλους της δικής μου γενιάς. Τον είχε συντάξει ένας τύπος ονόματι Stewart Brand, που ζούσε όχι μακριά από εδώ, στο Menlo Park, και το ζωντάνεψε με το ποιητικό του άγγιγμα. Αυτό συνέβη στα μέσα της δεκαετίας του ’70, και είχα την δική σας ηλικία. Στο οπισθόφυλλο της τελευταίας αυτής έκδοσης, υπήρχε μία φωτογραφία που απεικόνιζε το ξημέρωμα σε έναν επαρχιακό δρόμο, έναν δρόμο στον οποίο θα μπορούσατε να βρεθείτε και εσείς κάποια στιγμή, εάν είστε περιπετειώδεις τύποι, να κάνετε ώτο-στοπ. Κάτω από αυτήν την φωτογραφία, υπήρχε μια λεζάντα με τα λόγια: «Stay hungry. Stay foolish». Δηλαδή, «Μείνε πεινασμένος. Κάνε την τρέλα σου».
       Μείνε πεινασμένος. Μείνε ανόητος. Αυτό ευχόμουν και εγώ πάντοτε για τον εαυτό μου. Και τώρα, καθώς αποφοιτάτε για να αρχίσετε μια καινούργια ζωή, εύχομαι και για σας το ίδιο, ακριβώς, πράγμα.

http://filoftero.blogspot.com/

Τα τρία στάδια του δρόμου της ζωής

         Ο Κίρκεγκωρ έλεγε ότι υπάρχουν τρεις διαφορετικές δυνατότητες ύπαρξης. O ίδιος χρησιμοποιούσε τον όρο "στάδια". Πρόκειται για το "αισθητικό στάδιο", το "ηθικό στάδιο" και το "θρησκευτικό στάδιο". Διαλέγοντας τη λέξη "στάδιο", θέλει να δείξει ότι μπορεί κανείς να ζει σ’ ένα από τα δυο κατώτερα στάδια και ξαφνικά να επιχειρήσει το άλμα προς το τρίτο και ανώτερο. Πολλοί άνθρωποι, όμως, περνούν τη ζωή τους σ’ ένα στάδιο μόνο.
       Όποιος ζει στο αισθητικό στάδιο ζει τη στιγμή και προσπαθεί να πετύχει πάντα την ηδονή. Καλό είναι ό,τι είναι ωραίο, χαριτωμένο ή ευχάριστο. Απ’ αυτή την άποψη, ένας τέτοιος άνθρωπος ζει εξ ολοκλήρου στον κόσμο των αισθήσεων. Είναι παραδομένος στους πόθους του και στις διαθέσεις του. Αρνητικό είναι οτιδήποτε δεν τον ευχαριστεί ή δεν το γουστάρει, όπως λέμε σήμερα.
       Σ’ αυτό το στάδιο ζει και ο χαρακτηριστικός ρομαντικός φιλόσοφος, διότι οι απολαύσεις δεν είναι μόνο σαρκικές. Ένας άνθρωπος που αντιμετωπίζει την πραγματικότητα – ή την τέχνη ή τη φιλοσοφία – με παιχνιδιάρικη διάθεση, ζει στο αισθητικό στάδιο.
       Όποιος ζει στο αισθητικό στάδιο είναι επιρρεπής στα συναισθήματα του φόβου και του κενού. Αν, όμως, τα νιώσει και τα γνωρίσει, τότε υπάρχει ακόμη ελπίδα γι’ αυτόν. Για τον Κίρκεγκορ, ο φόβος είναι σχεδόν κάτι θετικό, αποτελεί δείγμα πως το άτομο βρίσκεται σε "υπαρξιακή κατάσταση". Και τότε, μπορεί ν’ αποφασίσει μονάχο του αν θα επιχειρήσει το άλμα προς ένα ανώτερο στάδιο. Το άλμα αυτό ή γίνεται ή δε γίνεται. Το "παραλίγο" δε βοηθάει καθόλου. Μόνο όποιος κάνει στ’ αλήθεια το άλμα, θα βρεθεί σε καλύτερη κατάσταση. Ή ναι ή όχι. Δεν υπάρχει ενδιάμεση απάντηση. Ούτε μπορεί κάποιος άλλος να πραγματοποιήσει το άλμα για λογαριασμό σου. Μόνος σου πρέπει ν’ αποφασίσεις και μόνος σου να το τολμήσεις.
       Όταν ο Κίρκεγκωρ μιλάει γι’ αυτή την απόφαση, μας θυμίζει λίγο τον Σωκράτη, που έλεγε ότι κάθε αληθινή γνώση έρχεται από μέσα μας. Το ίδιο και η επιλογή, που οδηγεί έναν άνθρωπο από το αισθητικό στο ηθικό ή στο θρησκευτικό στάδιο, πρέπει να έρθει από μέσα του. Αυτό ακριβώς περιγράφει και ο Ίψεν στον "Πέερ Γκιντ". Μία επίσης μεγαλοφυή περιγραφή υπαρξιακής επιλογής, που προκύπτει από την εσωτερική ανάγκη και απόγνωση του ατόμου, βρίσκουμε και σ’ ένα μυθιστόρημα του Ρώσου Ντοστογιέφσκι. O τίτλος του είναι "Έγκλημα και Τιμωρία".

      Τέλος, ο Κίρκεγκωρ λέει ότι όποιος παίρνει τη ζωή στα σοβαρά επιλέγει ένα ανώτερο στάδιο. Και περνάει πρώτα πρώτα στο ηθικό στάδιο. Το στάδιο αυτό είναι γεμάτο σοβαρότητα και συνεπείς επιλογές, σύμφωνες με τους ηθικούς κανόνες. Ας θυμηθούμε την καντιανή Ηθική του Καθήκοντος, που απαιτεί από τον άνθρωπο μια ζωή σύμφωνη με τον Ηθικό Νόμο. Όπως κι ο Καντ, έτσι κι ο Κίρκεγκορ στρέφει προπάντων την προσοχή του στη διάθεση του ανθρώπου. Το σημαντικό δεν είναι τι θεωρεί κανείς σωστό και λάθος, το σημαντικό είναι να πράττει κάτι, επειδή πιστεύει ότι αυτό είναι το σωστό. O άνθρωπος που βρίσκεται στο αισθητικό στάδιο διακρίνει τα πράγματα σε ευχάριστα και δυσάρεστα. O άνθρωπος που βρίσκεται στο ηθικό στάδιο τα διακρίνει σε σωστά και λάθος.
      Και δεν σταματάει ο Κίρκεγκορ ούτε εδώ. Ακόμα κι ο άνθρωπος του καθήκοντος, λέει, θα βαρεθεί κάποτε να κάνει το καθήκον του με συνέπεια και τάξη. Πολλοί άνθρωποι περνούν μια τέτοια φάση κορεσμού και κόπωσης, στα μισά περίπου της ζωής τους. Και τότε αρκετοί απ’ αυτούς ξαναπέφτουν στις διασκεδάσεις του αισθητικού σταδίου.
     Ορισμένοι, όμως, κάνουν το άλμα στο επόμενο στάδιο, στο θρησκευτικό στάδιο. Τολμούν το πραγματικά μεγάλο άλμα στον απέραντο ωκεανό της αβεβαιότητας, στον απέραντο ωκεανό της πίστης. Προτιμούν την πίστη από την αισθητική απόλαυση και τις επιταγές της λογικής. Και παρόλο που μπορεί να ‘ναι φριχτό, το να "πέσει κανείς στα χέρια του ζωντανού Θεού", όπως λέει ο Κίρκεγκορ, μόνο τότε μπορεί ο άνθρωπος να συμφιλιωθεί πραγματικά με την ύπαρξη του την ίδια. Και το θρησκευτικό στάδιο σύμφωνα με αυτόν είναι συνώνυμο του χριστιανισμού.

sciencearchives.wordpress.com

Όταν η κοινωνία σιωπά και περιμένει...

       H Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία έθεσε ένα ερώτημα που είναι στα χείλη όλων. «Γιατί οι αγανακτισμένοι δεν είναι στις πλατείες;». «Γιατί το κίνημα των πλατειών έχει υποχωρήσει;».
         Το ερώτημα θα μπορούσε να επεκταθεί: Γιατί οι φοιτητές δεν είναι στα (υπό κατάληψη) Πανεπιστήμια; Γιατί οι συγκεντρώσεις των απεργών είναι αραιές; Γιατί οι συνελεύσεις των συνδικάτων είναι αναιμικές; Γιατί κλάδοι ολόκληροι οι οποίοι πλήττονται, δεν κάνουν ούτε μια στάση εργασίας; Πού είναι το τσουνάμι που ορισμένοι  δημοσιογράφοι προφήτευαν ότι θα πνίξει την κυβέρνηση (αν όχι όλο το πολιτικό σύστημα);
        Ακόμη δεν μπορώ να ξεχάσω την ρεπόρτερ της ΝΕΤ που την 3η Σεπτέμβρη στην πρώτη, μετά τις διακοπές, συγκέντρωση των «αγανακτισμένων» επέμενε ότι «μπορεί σήμερα να μην έχει κόσμο αλλά τις επόμενες μέρες το Σύνταγμα θα πλημμυρίζει από εκατοντάδες χιλιάδες λαού». Γιατί λοιπόν ο «λαός» δεν εισάκουσε την ρεπόρτερ της έγκυρης κυβερνητικής ΝΕΤ; Εδώ ο καθένας έχει την ερμηνεία του.
      Οι πασόκοι θα σου πουν ότι «ο κόσμος κατά βάθος κατανοεί τις προσπάθειές μας». Οι νεοδημοκράτες θα σου πουν ότι «ο κόσμος έχει πάρει τις αποφάσεις του και περιμένει τις εκλογές». Το ΚΚΕ ότι «ο κόσμος ανασυντάσσεται και οσονούπω θα αντεπιτεθεί». Και ο ΣΥΡΙΖΑ ότι «ο κόσμος έχει τρομοκρατηθεί από την αστυνομοκρατία αλλά κάποια στιγμή θα απαντήσει». Τι είναι αλήθεια λοιπόν από όλα αυτά που ισχυρίζονται για τον «κόσμο», για την κοινωνία δηλαδή, τα πολιτικά κόμματα; Ευτυχώς … τίποτα.
      Ο κόσμος δεν είναι με την κυβέρνηση, δεν έχει λουφάξει, δεν ετοιμάζεται να πάρει τα βουνά και δεν περιμένει τους (γαλάζιους) μεσσίες. Για άλλη μια φορά τα κόμματα προσπαθούν να ερμηνεύσουν τα γεγονότα, μέσα από τις στενόμυαλες «αλήθειες» τους. Η κοινωνία όμως σε αντίθεση με τους πολιτικούς μας που τα ξέρουν όλα, «δεν ξέρει». Νιώθει βέβαια τα απανωτά λάθη της κυβέρνησης αλλά «δεν ξέρει». Οσμίζεται ότι ζούμε κρίσιμες ώρες αλλά «δεν ξέρει». Βλέπει το αδιέξοδο μπροστά της αλλά «δεν ξέρει». Ακούει τις φωνές της παγκόσμιας κρίσης να την απειλούν αλλά «δεν ξέρει».  
       Βομβαρδίζεται από «λύσεις» και «υποδείξεις» αλλά «δεν ξέρει». Αντιλαμβάνομαι ότι κάποιοι από εσάς θα ξαφνιάζεστε που παρουσιάζω ως θετικό σύμπτωμα το ότι η κοινωνία «δεν ξέρει».  Και όμως αν πράγματι συμβαίνει αυτό και η κοινωνία όντως «δεν ξέρει», είμαστε σε καλό δρόμο. Η παραδοχή της άγνοιας είναι το καθοριστικό βήμα, για να αλλάξουν τα πράγματα.

      Η χώρα δεν θα έχει καμία τύχη αν συνεχίσουμε να είμαστε αγέλη, σήμερα με τον ένα, αύριο με τον άλλο, αντιγράφοντας  λάθη και συμπεριφορές του παρελθόντος. Τα «ναι» και τα «όχι» του ΠΑΣΟΚ, της Νέας Δημοκρατίας, του ΚΚΕ, του ΣΥΡΙΖΑ, του ΛΑΟΣ, της Ντόρας, του Κουβέλη, είναι βεβαιότητες που έχουν τελειώσει.
       Η λύση είναι να αναζητήσουμε ένα ένα και με προσοχή τα «ναι» τα «όχι» αλλά και τα «ίσως» της νέας εποχής. Δεν είναι εύκολο – οι δημοσιογράφοι είναι και αυτοί αγκωνάρια της παλιάς κοινωνίας – αλλά δεν έχουμε και άλλο δρόμο. Ας κραυγάσουμε «δεν ξέρουμε» κι ας ψάξουμε μόνοι μας τις λύσεις. Χωρίς τα «εξαρτημένα αντανακλαστικά» των σκύλων του Παυλώφ. Είναι το πρώτο βήμα, για να φωνάξουμε σε λίγες μέρες, σε λίγες εβδομάδες, «τώρα ξέρουμε». Και να βγούμε στους δρόμους «να το κάνουμε» (παραμερίζοντας όλους αυτούς που πάντα ήξεραν).

Σταύρος Θεοδωράκης/www.protagon.gr

Δύναμη ανθρώπου θα πει δύναμη ψυχής!

         Πολλοί –δεν θα πούμε οι περισσότεροι– νομίζουν πως η Δημοκρατία είναι ένα πολίτευμα. Δεν ξέρουν πως πρόκειται γι’ απόληξη κι όχι γι’ αφετηρία. Δημοκρατία σημαίνει αναβαθμός πολιτισμού.  
         Προϋποθέτει πολλά πράγματα· όχι απλώς έναν ιδεολογικό προσανατολισμό ή μια κατεύθυνση του γούστου. Γίνεσαι άξιος να υψωθείς ως τη δημοκρατική ιδέα όταν έχεις πριν διανύσει κάποια στάδια εσωτερικού εκπολιτισμού.  
       Ένας λαός άξιος της Δημοκρατίας δίνει εξετάσεις καθημερινά, όχι μονάχα μπροστά στην κάλπη: δίνει εξετάσεις στα πιο μικρά πράγματα της καθημερινής ζωής: σέβεται τη θέση του στην «ουρά», προσέχει να μην ενοχλεί το διπλανό του, πιστεύει πως έχει πρώτα καθήκοντα κι έπειτα δικαιώματα. Η κοινωνική αγωγή είναι αναγκαία προϋπόθεση της Δημοκρατίας. Πώς μπορεί να νοηθεί Δημοκρατία δίχως το σεβασμό του διπλανού σου;
     Υπάρχει όμως κι ένα άλλο στάδιο βαρβαρότητας που πρέπει να ξεπεραστεί, για να είναι ένας λαός άξιος της δημοκρατίας: Το στάδιο του θαυμασμού προς τη βαναυσότητα. Η χοντρή πλάνη να την περνάει κανένας για δύναμη. Η πραγματική δύναμη είναι κάτι πολύ πιο δύσκολα εξακριβώσιμο απ’ ό,τι πιστεύει ο κόσμος. Εμφανίζεται, αθόρυβη και σεμνή, εκεί που κανένας σχεδόν δεν το φαντάζεται: στο εργαστήρι του σοφού, στο κελλί του αγίου, στη φυλακή του επαναστάτη. Σπανιότατα στο προσκήνιο. Γιατί δύναμη ανθρώπου θα πει ένα και μόνο: δύναμη ψυχής. Κι αυτή φανερώνεται στη μοναξιά και στον κατατρεγμό, όχι στην αγορά και στο θρίαμβο.

       Η Δημοκρατία περνάει στον καιρό μας και δοκιμασία και κρίση. Το πρόβλημά της είναι σύνθετο. Δοκιμασία για τη Δημοκρατία είναι η ανάγκη να κυβερνήσει ανθρώπινα σύνολα τεράστια, που ξεπερνάνε τα φυσικά της μέτρα.  
      Γιατί το δημοκρατικό πολίτευμα είναι εφικτό εκεί όπου όλα βρίσκονται στα μέτρα του ανθρώπου, όπου η άσκηση της εξουσίας κι ο έλεγχός της είναι άμεσα ή σχεδόν άμεσα, όπου το άτομο έχει υπόσταση, δεν μεταβάλλεται σ’ απρόσωπη μονάδα μέσα σε αστρονομικό αριθμό. Το αν θα μπορέσει να περισωθεί η Δημοκρατία μέσα στα ωκεάνια ανθρώπινα σύνολα της σημερινής και της αυριανής εποχής, είναι κάτι που θα το ιδούν όσοι επιζήσουν κι αυτοί που θα ’ρθουν. Κρίση όμως περνάει η Δημοκρατία στην αναμέτρησή της με την εσωτερική πραγματικότητα. Πόσοι και πού είναι ώριμοι να τη δεχτούν; Πόσοι έχουν το ανάστημα να τη δικαιώσουν;
Άγγελου Τερζάκη, Προσανατολισμός στον αιώνα, Οι Εκδόσεις των Φίλων, Αθήνα 1992.

Το δίλημμα των γονέων: Να κατασκοπεύω ή όχι, τα παιδιά μου;

      Τον 21ο αιώνα, οι ανησυχίες των γονέων για τα παιδιά τους έχουν ενταθεί, λόγω της καταρράκωσης των κοινωνικών αξιών και των επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης.
Η σύγχρονη τεχνολογία, όμως, προσφέρει στους γονείς νέα όπλα στον ιδιότυπο αυτό αγώνα, με τη μορφή προηγμένων συστημάτων ηλεκτρονικής παρακολούθησης, που μπορούν να καταγράψουν την αναπνοή του μωρού και να μεταδώσουν -για παράδειγμα- ζωντανές εικόνες από το παιδικό δωμάτιο.
      Η επόμενη επένδυση του ανήσυχου γονιού θα πρέπει να είναι μία κρυφή κάμερα, που θα παρακολουθεί την τροφό του παιδιού, ενώ οι μικροί μαθητές του νηπιαγωγείου και του δημοτικού θα μπορούν να έχουν εξοπλισθεί με συστήματα εντοπισμού γεωγραφικής θέσης GPS, επιτρέποντας στους γονείς να γνωρίζουν ανά πάσα στιγμή την τοποθεσία του κανακάρη τους.
     Για να αντιμετωπίσουν τις ποικίλες επιβουλές της ηλεκτρονικής εποχής στην εφηβεία, πολλοί γονείς αγοράζουν συστήματα παρακολούθησης της ιντερνετικής δραστηριότητας των παιδιών τους. «Οι νέοι κίνδυνοι που απειλούν τα παιδιά έχουν οδηγήσει στη δημιουργία μεγάλης ποικιλίας νέων εργαλείων για να βοηθήσουν τους γονείς στο έργο τους αυτό. Από την άλλη, τα κέρδη της βιομηχανίας ασφαλείας είναι τέτοια, που τα στελέχη της έχουν κάθε συμφέρον να πείσουν τους γονείς ότι τα παιδιά τους κινδυνεύουν», λέει ο παιδοψυχολόγος Ντέιβιντ Ουόλς.

     Στη Νέα Υόρκη, απόστρατος αστυνομικός προκάλεσε αίσθηση πρόσφατα, δημοσιεύοντας βίντεο στο Διαδίκτυο, στο οποίο προσφέρει συμβουλές παρακολούθησης σε γονείς, καθώς και πρακτικές συμβουλές έρευνας των δωματίων των παιδιών για ναρκωτικά ή άλλα παράνομα αντικείμενα.
       Ο δρ. Χένρι Γκολτ, παιδοψυχίατρος στο Ντίρφιλντ του Ιλινόις, λέει ότι οι γονείς που κατασκοπεύουν τα παιδιά τους «βρίσκονται σε επικίνδυνη ατραπό» και μπορεί να προκαλέσουν μεγαλύτερα προβλήματα από όσα προσπαθούν να επιλύσουν με την παρακολούθηση.
«Η παρακολούθηση πρέπει να είναι η ύστατη λύση. Οι γονείς που κατασκοπεύουν τα παιδιά τους έχουν εγκαταλείψει τις προσπάθειες να επικοινωνήσουν μαζί τους και λένε στα παιδιά τους ότι έπαψαν να τα εμπιστεύονται.Οι γονείς δεν πρέπει να νιώθουν ενοχές εάν δεν γνωρίζουν τα πάντα για τα παιδιά τους. Είναι φυσιολογικό για ένα παιδί να έχει κάποια μυστικά», λέει ο δρ. Γκολτ.

www.kathimerini.gr

Σοπενχάουερ:"Το ταλέντο είναι σαν ένα σκοπευτή που χτυπάει ένα στόχο, τον οποίο οι άλλοι δεν μπορούν να πετύχουν. Η μεγαλοφυία είναι σαν τον σκοπευτή που χτυπάει ένα στόχο, τον οποίο οι άλλοι δεν μπορούν καν να δουν!"

      Αποτελείται από δύο μέρη το πρώτο είναι ένα σχόλιο του Νίτσε πάνω στο έργο του Σοπενχάουερ και το δεύτερο αποσπάσματα από το έργο του Σοπενχάουερ. Ξεκίνησα να διαβάζω το δεύτερο μέρος γιατί μου φάνηκε πιο λογικό. Ήταν μια αποκάλυψη.

     Ακόμη και τώρα που ξεκίνησα να γράφω αυτό το κείμενο και κρατάω το βιβλίο ανοιχτό στα πόδια μου, παρασύρομαι. Διαβάζω μια σελίδα και μετά δε θέλω να σταματήσω, και είναι απορίας άξιο γιατί αυτά που λέει δεν είναι καθόλου εύκολα να τα καταπιείς. Είναι απαισιόδοξα και καταθλιπτικά, δεν αφήνουν καμιά ελπίδα για το μέλλον. Η  δυστυχία, η θλίψη τα βάσανα , θα είναι εδώ μαζί μας, είναι ο σκοπός της ζωής μας φαίνεται να λέει ο Σοπενχάουερ.
     Αλλά το κομμάτι που με εντυπωσίασε περισσότερο ήταν το κομμάτι που μιλάει για τον έρωτα. Το Φεβρουάριο του 2008 διάβασα στο TIME αυτό το άρθρο που ανέλυε τις θεωρίες της εξελικτικής βιολογίας σχετικά με τον έρωτα. Δεν αποτελεί μυστήριο για τους επιστήμονες πια, το γιατί ερωτευόμαστε ανθρώπους τόσο διαφορετικούς από μας, τι μας τραβάει σε κάποιους και τι μας απωθεί, πώς από το πρώτο φιλί ξέρουμε αν θέλουμε κάποιον ή όχι.
       Όλα τα βρήκε η καλή μας βιολογία, μόνο που άργησε κανά δυο αιώνες γιατί ο Σοπενχάουερ τα είχε πει γύρω στα 1850:  « Έτσι λοιπόν ο καθένας κατ’αρχήν προτιμάει και ποθεί με θέρμη τα ωραιότερα άτομα, δηλαδή εκείνα που εκπροσωπούν τον καθαρότερο τύπο του γένους. Κατά δεύτερο λόγο αναζητάει στο άλλο άτομο εκείνες ακριβώς τις καλές ιδιότητες που αυτός δεν έχει ή μερικές φορές και τις ατέλειες ακόμα που είναι αντίθετες με τις δικές του και που τις βρίσκει ωραίες. Έτσι π.χ. εξηγείται γιατί οι μικρόσωμοι άνδρες προτιμούν τις μεγαλόσωμες γυναίκες, οι ξανθοί τις μελαχρινές κλπ. Ο μεθυστικός ενθουσιασμός που πιάνει τον άνδρα στη θέα μιας γυναίκας με ομορφιά που ανταποκρίνεται στο ιδανικό του και τον κάνει να νομίζει πως μόνο αν ενωθεί μαζί της θα νιώσει την υπέρτατη ευτυχία δεν είναι τίποτε άλλο απ’τη λογική του είδους που αναγνώρισε το καλοφτιαγμένο συμπλήρωμά  του και που μέσα απ’αυτό θέλει να διαιωνιστεί».

      Αυτό το κεφάλαιο το ευχαριστήθηκα πολύ, το διάβαζα και το ξαναδιάβαζα και κρατούσα σημειώσεις. Μετά όμως ήρθε το κεφάλαιο "Για τις Γυναίκες. Εκεί πια βγήκα από τα ρούχα μου. Δε φτάνει που είναι απαισιόδοξος και μηδενιστής είναι και μισογύνης. Ανώριμες, άμυαλες, υποκρίτριες, ψεύτρες, άπιστες, είναι μερικοί από τους επιεικείς χαρακτηρισμούς για τις γυναίκες της εποχής του. Ο γάμος είναι πάντα προς όφελος των γυναικών που δε δουλεύουν και παίρνουν και το (σπουδαίο) όνομα του άντρα τους. Πολύ θα ήθελα να ζούσε σήμερα ο Σοπενχαουερ και να μας έκανε μια ανάλυση για τα δυο φύλα. Αλλά δυστυχώς δε ζει…
     Γενικά αυτό το κομμάτι του βιβλίου με τα αποσπάσματα της σκέψης του Σοπενχάουερ μου άρεσε πάρα πολύ, είναι απο τα βιβλία που αξίζει να έχεις δίπλα στο κρεβάτι σου, που κάθε φορά που το ανοίγεις βρίσκεις ένα κομμάτι με πρωτότυπη σκέψη με πράγματα που σε συγκινούν και ενίοτε σε εξοργίζουν.
     Θα κλείσω με ακόμη ένα απόσπασμα σχετικά με τη σημασία του ερωτικού ενστίκτου στη ζωή μας, μια και βιολογία και φιλοσοφία συμφωνούν ότι είναι το δυαντότερο από όλα τα ενστικτα του ανθρωπου, ίσως δυνατότερο και από αυτό της αυτοσυντήρησης: Από το ΤΙΜΕ και πάλι: “ People compose poetry, novels, sitcoms for love,” says Elen Fisher, an antrhropologist at Rutgers University. “They live for love, die for love, kill for love. It can be stronger than the drive to stay alive.”
       Και ο Σοπενχάουερ: « Επομένως, αν λάβουμε υπόψη τη σημασία που παίρνει ο έρωτας σε κάθε στάδιο του και σε κάθε διαβάθμιση του, όχι μονάχα στις κωμωδίες και στα μυθιστορήματα αλλά και στον πραγματικό κόσμο, όπου μαζί με την αγάπη για την ύπαρξη αποτελεί το δυνατότερο και δραστηριότερο κίνητρο, αν συλλογιστούμε πως απασχολεί συνεχώς τη δράση του νεαρότερου μέρους της ανθρωπότητας, πως είναι ο τελικός σκοπός κάθε ανθρώπινης ενέργειας, πως έχει τη δύναμη να προξενήσει προβλήματα ακόμη και στις σπουδαιότερες υποθέσεις.
     Ο έρωτας μπορεί να διακόψει ξαφνικά τις πιο αυστηρές απασχολήσεις, πως έχει τη δύναμη να ταράξει τις πιο ισορροπημένες ψυχές, πως χωρίς κανένα δισταγμό αφήνει τις ανοησίες του να εισχωρήσουν μέσα στις διπλωματικές διαπραγματεύσεις και τις έρευνες ακόμα και των σοφών, πως φτάνει ως το σημείο να χώνει τα μελωμένα ραβασάκια του και τις τρίχες των μαλλιών της κόρης των ονείρων ακόμα και μέσα στα χαρτοφύλακια των υπουργών ή ανάμεσα στις σελίδες των φιλοσόφων,…πως τον τίμιο άνθρωπο τον κάνει άτιμο, προδότη τον πιο έμπιστο, πως φαίνεται εμπνευσμένος από δαιβολικό πνεύμα – ω! Τότε μας έρχεται να φωνάξουμε: «Μα γιατί τόσος θόρυβος; Για ποιο σκοπό όλη αυτή η φασαρία, όλη αυτή η μανία…» Και απαντάει ο ίδιος λίγο παρακάτω: «Πραγματικά δεν πρόκεται για τίποτε λιγότερο απ’την παραγωγή της μέλλουσας γενιάς.»
http://annabooklover.wordpress.com/

Οι ηθοποιοί είναι σαν τις κατσαρίδες!

Καλλιεργούμε την ανομία ως αντίληψη ελευθερίας!

     Συνέντευξη της ψυχαναλύτριας Άννας Ποταμιάνου στη δημοσιογράφο Όλγα Σέλλα

- Πώς ερμηνεύετε τις καταστροφικές διαθέσεις των ανθρώπων;
- Νομίζω ότι ερμηνεύονται, αν σκεφτούμε ότι καταστρέφοντας τον άλλον, κάπου απαλλάσσεται ο ψυχισμός μας από τη δική μας καταστροφικότητα. Όσο δηλαδή η καταστροφικότητα μετατρέπεται και γίνεται επιθετικότητα τόσο λιγότερο στρέφομαι εναντίον του εαυτού μου. Πιστεύω ότι εδώ στην Ελλάδα δεν έχουμε δώσει καθόλου προσοχή στο τι είμαστε, τι ζητάμε, τι ψάχνουμε, τι θέλουμε αλλά και τι μπορούμε να έχουμε...

- Γιατί σε άλλες εποχές, πολύ πιο δύσκολες οικονομικά, οι άνθρωποι έδειξαν διαθέσεις προσαρμογής; Τότε δε λειτούργησε η καταστροφική φύση του ανθρώπου;
- Πρώτον μεγαλώναμε μέσα σε συνθήκες οι οποίες πιο εύκολα μας έκαναν να διεκδικούμε δικαιώματα, αλλά να ξέρουμε ότι έχουμε υποχρεώσεις, δηλαδή σε οικογένειες που ήταν αρκετά αυστηρές.Υπήρχε ένα πατριαρχικό σχήμα πολύ στενής οικογένειας και πίσω από αυτό κινούνταν η μητέρα-κορώνα, της οποίας οι απαιτήσεις δεν φαίνονταν όπως τις επέβαλλε ο πατέρας, αλλά το πλάσιμο του παιδιού μέσα από μια αγάπη που το παιδί αισθανόταν ότι χρωστάει οπωσδήποτε στη μάνα του, έκανε την κυριαρχία της πολύ ισχυρή. Λοιπόν οι διεκδικήσεις ήταν τέτοιες που δεν μας απάλλασσαν από τις υποχρεώσεις μας. Δεύτερον στην Κατοχή είχαμε έναν εξωτερικό εχθρό κι επομένως δε στρεφόταν ο ένας εναντίον του άλλου. Το τρίτο είναι ότι ο τρόπος ανατροφής των παιδιών ήταν τέτοιος που οι έννοιες «ανήκω σε μια γη, είναι η χώρα μου, είναι οι άνθρωποί μου» ήταν τόσο πολύ σημαντικό, ώστε τα πράγματα ήταν ιδωμένα μέσα από μιαν άλλη οπτική. Πιστεύαμε ότι μπορούμε να κάνουμε πράγματα που θα τα ψάξουμε με τις δικές μας δυνάμεις, όχι όμως ρίχνοντας κάτω οτιδήποτε προϋπήρχε. Νομίζω αυτό ήταν μια μεγάλη διαφορά.

-Οι Έλληνες έχουν κάποιες αυτοκαταστροφικές ιδιότητες;
-Σε κάθε ελληνική περίοδο υπάρχουν κάποιες ιδιότητες των Ελλήνων που είναι τρομακτικά αυτοκαταστροφικές και επαναλαμβάνονται. Δεν είναι η Ιστορία που επαναλαμβάνεται, είναι οι άνθρωποι που είναι ίδιοι και επαναλαμβάνουν ορισμένες επιλογές. Μέσα στην ελληνική ιστορία, υπάρχει η επανάληψη περιόδων μεγάλης δυσπραγίας, όπου ο χειρότερος εαυτός μας παίρνει το πάνω χέρι.

- Δεν ξέρω αν είναι μύθος ή φαντασίωση σύμφωνα με τους δικούς σας όρους, αλλά εσείς δέχεστε ότι θ' αφήσουμε πίσω μας αυτή τη δυσπραγία κι ότι θ' αντλήσουμε τα καλά στοιχεία;
- Νομίζω ότι αυτό που δεν θέλουμε να παραδεχθούμε είναι ότι η φύση μας έχει τάσεις αντιθετικές και αυτές τις τάσεις συνεχώς τις βρίσκουμε μπροστά μας.Το θέμα είναι πόση αυτογνωσία έχουμε. Συχνά με ρωτάνε: «η ψυχανάλυση αλλάζει τους ανθρώπους;» Δεν τους αλλάζει. Δεν είναι αυτό το θέμα. Είναι ότι ο χειρισμός κάποιων πραγμάτων γίνεται αλλιώτικα, και, φυσικά, το βίωμα που έχει κανείς αλλάζει, διότι αλλάζει η οπτική.

- Μπορούμε να σκεφτούμε ότι η καταστροφικότητα εκπηγάζει από το φθόνο;Πού οφείλεται;
- Μεγάλη ιστορία. Μεγάλη, γιατί σχετίζεται πάρα πολύ με τις πρώτες σχέσεις ενός παιδιού, κυρίως με τη μητέρα του. Γενικά, δεν υπάρχει η δυνατότητα να δεχθεί κάποιος πως μπορεί να μοιραστεί κατ' αρχήν με κάποιον άλλον κάτι. Θεωρεί ότι είναι όλα δικά του, ότι ζει μια παντοδυναμία όπου όλα επιτρέπονται και όλα είναι εφικτά. Η αντίληψη ότι όλα μου ανήκουν, με κάνει πάρα πολύ φθονερό, όταν η πραγματικότητα μού δείχνει ότι δεν είναι έτσι τα πράγματα.όταν ο δείνα έχει πιο πολλά χρήματα από μένα δε νοιάζομαι, ούτε πώς τα κέρδισε, ούτε αν επαξίως τα έχει, ούτε πώς τα χρησιμοποιεί. Είναι γιατί αυτός έχει κάτι που εγώ δεν έχω.

- Θα ερμηνεύατε υπ' αυτό το πρίσμα κάποιες εκφράσεις αγανάκτησης;
- Νομίζω ναι. Μόνο που στην Ελλάδα υπάρχει πολλή αδικία. Είναι δύσκολο να πείσεις τον κόσμο ότι όταν βγαίνει και διαδηλώνει για την αδικία δεν πρέπει να στοχεύει σε συγκεκριμένα πρόσωπα, αλλά γενικά και αόριστα για ό,τι φαντάζεται ότι θα έπρεπε ο καθένας να έχει και δεν το έχει...

- Ποιες ήταν οι αιτίες που διαφοροποίησαν ή ανέτρεψαν τις πατροπαράδοτες αξίες μας για τη ζωή;
- Νομίζω ότι έφτασε μια στιγμή που έγινε σαφώς πιο απτό ότι τα αισθήματα που είχαμε προς την οικογένεια δεν ήταν μόνο αυτά που νομίζαμε.Το δεύτερο ήταν ότι επέδρασαν εξωτερικοί παράγοντες -η επικοινωνία, οι υπολογιστές- που μας έφεραν σ' επαφή με διαφορετικούς τρόπους σκέψης και τέλος γιατί δεν υπήρχε εδώ στην Ελλάδα, μια υποδομή παιδείας τέτοιας που να μας επιτρέψει να κάνουμε αξιολογήσεις.

- Και εντυπωσιαζόμασταν από κάθε τι καινούργιο...
- Έχετε διαβάσει ένα ποίημα του Σουρή, ο οποίος περιγράφει πως οι Ελληνες στο ένα πόδι φοράνε τσαρούχι και στο άλλο λουστρίνι ευρωπαϊκό. Νομίζετε ότι μιλάει για τη σημερινή εποχή!

- Θα επιμείνω: πώς έφτασαν όσοι σήμερα διεκδικούν κάτι να μην υπολογίζουν τους διπλανούς τους;
- Μην ξεχνάτε ότι ο άνθρωπος έχει ανάγκη από όρια. Ένα μικρό παιδάκι δεν έχει όρια. Αν δεν χτιστεί γύρω του ένα πλαίσιο, δεν θα μπορέσει ποτέ να εσωτερικεύσει αυτό που είναι η έννοια του νόμου. Εμείς έχουμε πάρει έναν τελείως στραβό δρόμο, που έλεγε: θα κάνουμε κράτος το οποίο θα το βαφτίσω προστάτη, θα το βαφτίσω γονιό που θα λύνει όλα τα προβλήματα και προς τον οποίο γονιό εγώ δεν θα έχω καμία υποχρέωση. Και βλέπετε ότι αυτή τη στιγμή οι υποτιθέμενοι κυβερνώντες δενπιστεύουν ότι υπάρχουν πράγματα που επιτρέπονται και πράγματα που απαγορεύονται.Στην τηλεόραση γίνεται καθημερινά μεγάλη σύγχυση εννοιών, όρων, αξιών κ.λπ. Πώς θα ξεχωρίσει ο άνθρωπος; Δεν υπάρχει καμία σταθερά.

- Λείπουν όλο και περισσότερο τα παραδείγματα, τα πρότυπα...
- Αλλά δεν μπορεί να λειτουργήσουν και πρότυπα, διότι δεν είναι αποδεκτή η έννοια του προτύπου. Η έννοια της ελευθερίας του λόγου δεν είναι συνυφασμένη με το όριο του σεβασμού του άλλου. Ελευθερία του λόγου σήμερα σημαίνει:«θα λέω ό,τι θέλω και θα υφίστασαι αυτό που λέω. Δεν σου αρέσει; Θύμωσε και πέταξέ μου στο κεφάλι την καρέκλα». Οπότε δεν υπάρχει δυνατότητα διαλόγου.

- Υπάρχει άποψη θεραπευτική που έχει αυτή την αντίληψη;
- Όχι μόνο θεραπευτική, αλλά υπαρξιακή. Εχω το δικαίωμα να σας λέω τις απόψεις μου, όχι μόνο γιατί θέλω να σας τις επιβάλλω, αλλά γιατί ο τρόπος με τον οποίο τις λέω πρέπει να σας είναι αποδεκτός έστω κι αν σας βρίζω. Κι εάν εσείς δεν το δέχεστε, χτυπήστε με κι εσείς.

- Δηλαδή καλλιεργούν την επιθετικότητα...
- Νομίζω ότι καλλιεργούν ανομία. Είναι αντίληψη ελευθερίας. Εάν η ελευθερία του λόγου επεκτείνεται και στην ελευθερία των πράξεων, τότε συμβαίνουν όσα συνέβησαν στο Σύνταγμα, στα αεροδρόμια και στα λιμάνια στη διάρκεια της απεργίας των ταξί κ.λπ.

- Ο τρόπος που λειτουργούν οι σύγχρονοι πολιτικοί, στην Ελλάδα τουλάχιστον, θυμίζει τους γονείς που δεν ξέρουν πώς να πουν «όχι» στα παιδιά, δεν έχουν ένα πλαίσιο και φέρονται αμήχανα και μπερδεμένα...
- Σίγουρα, αλλά αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει δικό τους εσωτερικευμένο όριο. Δεν είναι τωρινά αυτά που μας βρήκαν, είναι πράγματα που τα φτιάξαμε, τα υφάναμε. Αυτό με αγανακτεί εμένα.

- Αυτό αφορά το σύνολο των πολιτών ή αναφέρεστε μόνο στους κυβερνήτες όλων αυτών των χρόνων;
- Τους κυβερνήτες όμως εμείς τους βγάζουμε... Μπορείτε να φανταστείτε μια εκλογική περίοδο που να μην πάει κανείς να ψηφίσει; Αυτό θα ήταν μια διαμαρτυρία ουσιαστική κι όχι βίαιη. Και θα έλεγε ότι «δεν σας θέλουμε».

Καθημερινή

Κανείς δε θέλει μια Αγία για μαμά!

        Δεν γνωρίζω αν κάποιοι θεωρούν πως η Μητέρα είναι προορισμένη, για να θυσιάζεται για τα παιδιά της, αλλά τα ίδια τα παιδιά, αν τα ρωτήσεις, θα σου απαντήσουν σίγουρα πως δε συμφωνούν. Τα παιδιά, είτε βρίσκονται σε μικρή ηλικία, είτε όχι, έχουν ανάγκη από μία μαμά γεμάτη αγάπη, αποδοχή, χαρά και όρεξη για ζωή. Και συνεπώς από μαμά με αγάπη και αποδοχή για τον εαυτό της.
     Πολλές φορές, οι μαμάδες μπερδεύουν την απόλυτη και άνευ όρων αγάπη με την έννοια της θυσίας, μιας θυσίας που αρκετές φορές δεν έχει καν σκοπό και νόημα. Είναι διαφορετικό το να κάνεις κάτι για τον άλλον και κυρίως για το παιδί σου με χαρά, και άλλο το να κάνεις πράγματα και να νιώθεις το βλέμμα σου να βγάζει φωτιές θυμού και αγανάκτησης. Να νιώθεις πως δε ζεις για τον εαυτό σου αλλά για τους άλλους. Ή να έχεις καρφιτσώσει στα μαλλιά σου το φωτοστέφανο, για να μη φαίνεται η απέραντη θλίψη στα μάτια σου, για  όσα θα ήθελες να κάνεις και δεν έκανες.
    Από πού θα πάρουν τα παιδιά το παράδειγμα της ζωής γεμάτης χαρά; Πώς θα μάθουν να αγαπούν τον εαυτό τους; Αλλά, το κυριότερο, πώς θα ζουν μια ζωή απαλλαγμένη από το βάρος της ενοχής πως η μαμά τους που υπεραγαπούν θυσιάζεται για εκείνα και άρα κάνει πράγματα που δεν θέλει η καρδιά της;

    Όταν μάλιστα μεγαλώνεις παιδί με ιδιαιτερότητες είναι ακόμη πιο δύσκολο να βρεις τη χρυσή τομή, ανάμεσα σε αυτό που θα ήθελες να κάνεις και σε εκείνο που χρειάζεται να κάνεις ως μητέρα. Γιατί απλώς, το παιδί με ιδιαιτερότητες χρειάζεται πολύ περισσότερη φροντίδα και ενέργεια, για να μπορέσει να ανθίσει. Ωστόσο, για να προσφέρει κάποιος  αληθινή φροντίδα πρέπει να έχει πρώτα προσφέρει ανάλογα και στον εαυτό του, γιατί ο καθένας κρύβει μέσα στην καρδιά του ένα μικρό παιδάκι.
    Κάτι σημαντικό που θα βοηθήσει μια μητέρα να αντεπεξέλθει στις ανάγκες του εαυτού της και των παιδιών ταυτόχρονα, είναι να αποκηρύξει όσο το δυνατόν νωρίτερα τις καθωσπρέπει δράσεις (επαφές, συγκεντρώσεις, επικοινωνίες), οι οποίες δεν της δίνουν καμία χαρά και  τις διάφορες «τοξικές» σχέσεις με ανθρώπους «βαμπίρ» που κυκλοφορούν γύρω της και παλαιότερα ανεχόταν. Η καθημερινότητα λιγοστεύει τις αντοχές και ανοχές όλων μας και δεν μας επιτρέπει να αναλωνόμαστε χωρίς λόγο...

www.tovima.gr/ Μαρία Τζέμη

"Η ζωή δεν είναι δική μου πια..."

     Η μοναξιά δεν τίθεται μόνο ως υπαρξιακό ερώτημα.Αποτελεί πλέον μια πραγματικότητα, ισότιμη με τον πόνο και την απόγνωση και την καθημερινή προσπάθεια που αγχώνει και ματώνει.
     Όλα τα κανάλια ανοικτά, όλα παίζουν την ίδια στιγμή, όλα φτηνά, όλα διαθέσιμα και τίποτα δικό σου. Σύγχυση και «τρικυμία εν κρανίω» μέχρι σημείου χορήγησης αγωγής αντικαταθλιπτικών. Πίεση για να είσαι σωστός, να έχεις δουλειά, να βγάλεις λεφτά, να γίνεις γνωστός, να είσαι ευτυχισμένος, να είσαι υγιής, να είσαι φυσιολογικός «όπως όλοι οι άλλοι».
     Δεν μπορώ να εξηγήσω γιατί αγκαλιάζω τη διαφορετικότητα, ίσως γιατί εγώ δεν έχω άλλη οδό. Ίσως γιατί όλοι οι άλλοι με στρίμωξαν στη γωνία, στο περιθώριο, με έριξαν στο καναβάτσο και περίμεναν από μένα ν’ αγωνιστώ «πετώντας σαν πεταλούδα και τσιμπώντας σαν σφήκα…» Όχι για το τρόπαιο, αλλά για την επιβίωση. Η ζωή δεν είναι δική μου πια. Είναι χρεωμένη σε μια τράπεζα με τη μορφή επαγγελματικού δανείου. Συγκάτοικοι μου όλοι στην τρέλα της οικονομικής κρίσης,ενώ κάπου στο βάθος ελλοχεύει και η μοναξιά…
   Κι η ψυχή; Πού πήγε και χώθηκε φοβισμένη και δεν μιλάει; Γιατί μου έφυγε αγνοούμενη και πώς να την αναζητήσω, αφού δεν νιώθω ότι την έχασα ποτέ; Κοιμάται ολοφάνερα δίπλα μου και ανασαίνει όνειρα.

   Γιατί, χωρίς αυτήν την πίστη, η ζωή είναι ένα απέραντο νεκροταφείο περασμένων εμπειριών. Τίποτα δεν σε κινητοποιεί να συνεχίσεις, όλα σε ακινητοποιούν σε ένα παρόν που δεν αποφεύγεται. Κι όμως ένα μέλλον σφυρίζει μέσα στο νου μου έναν γνώριμο σκοπό. Δεν φοβάμαι, καθησυχάστηκα από το ίδιο μου το μυαλό, ότι όλα πάνε καλά :Είναι ελπιδοφόρο σαν σύννεφο, να σκέπτομαι σαν παιδί και να ζω σαν ενήλικη.
    Κι όσο η ευτυχία δεν διαρκεί παρά στιγμές, εγώ δεν προλαβαίνω να την γευτώ και μένω με μια γλυκόπικρη γεύση στο στόμα. Θα 'θελα, μια φορά, να ξεφύγω από τους τοίχους της τετράγωνης λογικής της πόλης που ζω και να ζήσω δίπλα στη θάλασσα των ονείρων μου. Το αξίζω, όπως το αξίζουμε όλοι που ζούμε σ’ αυτόν το γλυκό τόπο…

Λένα Ζαφειρίου, www.protagon.gr

Οι πόλεις και τα βιβλία τους

 

     Κάθε πόλη έχει το βιβλίο της. Οι μεγάλες μητροπόλεις έχουν πολλά βιβλία φυσικά. Έτσι εκ του προχείρου θα πω για το Λονδίνο του Τσαρλς Ντίκενς και του Νικ Χορνμπι, για τη Νέα Υόρκη του Πωλ Ώστερ, το Παρίσι του Εμιλ Ζολά, τη Σεβίλλη του Αρτουρο Περεθ Ρεβέρτε, την Αθήνα του Πέτρου Μάρκαρη και πρόσφατα της Χίλντας Παπαδημητρίου και πολλά πολλά ακόμη. Η Θεσσαλονίκη έχει το Ντίνο Χριστιανόπουλο (ανάμεσα σε άλλους), τα Χανιά τη Μαρώ Δούκα και η Λάρισα;
    Μέχρι προχθές δεν είχα διαβάσει κάτι που να έχει ως φόντο και ηρωίδα τη Λάρισα. Η πόλη κάνει περάσματα σε πολλά βιβλία με γνωστότερα ίσως τα βιβλία του Καραγάτση. «Ο Συνταγματάρχης Λιάπκιν» μάλιστα διαδραματίζεται κατά κύριο λόγο εδώ. Όμως δεν το έχω διαβάσει αυτό το βιβλίο του Καραγάτση (ομολογώ και υπόσχομαι να επανορθώσω). Έτσι αυτό που ανακάλυψα την Τρίτη είναι το πρώτο βιβλίο για μένα με πρωταγωνίστρια τη Θεσσαλική πρωτεύουσα και τους ανθρώπους της. Και είναι ένα διαμαντάκι.
      Ο συγγραφέας του βιβλίου είναι ο Μάκης Λαχανάς, μια χαρακτηριστική φιγούρα της πόλης που πέθανε μόλις πέρσι κι από την Τρίτη που διάβασα το βιβλίο με διακατέχει μια λύπη που δεν πρόλαβα να τον γνωρίσω.
     Το βιβλίο «Η Πόλις» είναι μια μυθιστορηματική ανθρωπογεωγραφία της Λάρισας, όπως λέει στο εξώφυλλο και δεν έχω ξαναδεί πιο εύστοχη περιγραφή μυθιστορήματος. Έχει ένα μυθοπλαστικό περιτύλιγμα αλλά ουσιαστικά είναι ένα χρονικό του πως μια πόλη επίπεδη σκονισμένη, λασπωμένη, με ανθρώπους πλούσιους αλλά αμαθείς έγινε αυτό που είναι σήμερα δηλαδή μια πόλη επίπεδη, ζεστή, λιγότερο σκονισμένη, καθόλου λασπωμένη αλλά μολυσμένη με ανθρώπους ακόμη πιο πλούσιους και ακόμη περισσότερο αδαείς…
     Για μας που ζούμε εδώ στη Λάρισα το ανάγνωσμα είναι άκρως συγκινητικό. Ονόματα γνωστών μας, οι πατεράδες και οι παππούδες των φίλων μας, έμποροι στα πρώτα τους βήματα, γιατροί αλλά και θρυλικές φυσιογνωμίες της πόλης κάνουν την εμφάνιση τους. Όμως το ενδιαφέρον του βιβλίου δεν είναι απλά τοπικό.
     Απ’ότι καταλαβαίνω από το βιβλίο η οικογένεια του Μάκη Λαχανά ήταν μια προσφυγική οικογένεια που έφτασε στη Λάρισα τη δεκαετία του 20. Η μοίρα του πρόσφυγα φαίνεται ότι ακολουθούσε το συγγραφέα παρόλο που ο ίδιος γεννήθηκε εδώ. Είναι αυτό το αίσθημα ότι δεν ανήκεις πουθενά, μια φυγή που σε διακατέχει σε όλη σου τη ζωή. Σπούδασε ψυχιατρική και έγραψε αρκετά θεατρικά έργα, μονόλογους, δοκίμια. Μέχρι πρόσφατα παρόλο που ήταν προχωρημένης ηλικίας συνέχιζε να παίρνει μέρος στην πνευματική ζωή αυτής της πόλης.

     Πιστεύω όμως ότι το βιβλίο αξίζει να διαβαστεί από ένα ευρύτερο της Λάρισας κοινό γιατί είναι μια αποτύπωση της ελληνικής επαρχιακής πόλης, της ιστορίας των προσφύγων που πολύ βολικά ξεχνάμε, της ακμής και της παρακμής του αστικού βίου. Πουτάνες, χασικλήδες, ωραίες αλλά άπιαστες γυναίκες, διανοούμενοι, αντάρτες, αγρότες, έμποροι, λατερνατζήδες, φαντάροι και νταβατζήδες, μισότρελοι τύποι (χαρακτηριστικό απόσπασμα: «Η πόλη που δεν έχει τρελούς έχει χάσει την ψυχή της…
      Τώρα η πόλη δεν έχει τρελούς ούτε τύπους να περιφέρονται στην αγορά…. Η πόλη έχει τέσσερις ψυχιατρικές κλινικές. Αρκετές για να φιμώσουν την ψυχή της πόλης») όλοι κάνουν την εμφάνιση τους στο μυθιστόρημα. Το κεφάλαιο για τη Belle de Ville είναι ένα αριστούργημα με τις λέξεις διαλεγμένες μία προς μία. Ο Λαχανάς δεν ήταν απλώς ένας γεράκος που έγραψε στα τελευταία του τις αναμνήσεις του από την πόλη που αγάπησε και μίσησε (τελευταία υιοθέτησε ως νέα του πατρίδα την όμορφη Κέρκυρα και περνούσε το μισό χρόνο του εκεί).    
     Ήταν ένας ευρυμαθής διανοούμενος, ένας πολύ διαβασμένος άνθρωπος που όπως αναφέρεται στο οπισθόφυλλο «μεσούντος του Εμφυλίου άκουγε προκλασική μουσική και μελετούσε μεγάλους ευρωπαίους συγγραφείς και ζωγράφους», ένας εστέτ της Λάρισας (δεν έχει και πολλούς) που ξεχώριζε. Όλη αυτή η παιδεία είναι φανερή στο βιβλίο και η μη γραμμική του αφήγηση, το πώς πάει από περιγραφή σε περιγραφή, χωρίς απόλυτη χρονολογική σειρά το κάνει ακόμη πιο ενδιαφέρον.

    Πάντως για να είμαστε δίκαιοι, η Λάρισα δεν είναι τόσο έρημη χώρα όσο την κατηγορώ. Αν μάλιστα κάποιος ήταν εδώ τη μέρα που γιορτάσαμε την Ευρωπαϊκή Μέρα Μουσικής με μουσικούς ντόπιους, μια γιορτή εκ των ενόντων, νομίζω ότι θα θαύμαζε τη νέα γενιά αυτής της πόλης.
    Τώρα γιατί εγώ συγκινούμαι από τις ιστορίες για τη Λάρισα, μια και δε γεννήθηκα εδώ, ήρθα σε ηλικία 23 χρονών, είναι άξιο απορίας. Ίσως γιατί πατρίδα μας είναι το μέρος που υιοθετούμε και το αγαπάμε όσο άσχημο κι αν είναι. Φεύγεις σαν κυνηγημένος από ένα πανέμορφο μέρος και καταλήγεις εδώ, στη μέση του κάμπου, να βλέπεις τα στάχυα να κιτρινίζουν Μάρτιο μήνα και να χαίρεσαι, ίσως γιατί πατρίδα μας είναι και οι άνθρωποι.
http://annabooklover.wordpress.com/

Μετά από τη βρώμα του Μεσοπρόθεσμου και τη φρίκη στο Σύνταγμα, δικαιούμαστε μια στάλα ουρανού...

Καθηγητής οργανώνει βιασμό, για να εκδικηθεί συναδέλφισσά του!

       Το  γεγονός είναι σύντομο και για πολλούς ασήμαντο: Σε σχολείο της Θεσσαλονίκης καθηγητής αστειευόμενος καλεί το σύλλογο να συνεισφέρει ο καθείς από 20 ευρώ, για να προσλάβουν Αλβανό, προκειμένου να γ.........σει συναδέλφισσά του, με την οποία προφανώς δε διατηρεί και τις καλύτερες σχέσεις. Τα μέλη του συλλόγου, παρόντος και του διευθυντή, διασκεδάζουν και συναινούν χασκογελώντας.
     Το μήνυμα ανατριχιαστικό με πολλά επίπεδα ανάγνωσης. Σίγουρα ο εν λόγω κύριος δε γνωρίζει ότι υπάρχουν κι άλλοι τρόποι, προφανώς πιο άμεσοι και πιο γόνιμοι, για να επιλύει τις διαφορές του με τον οποιονδήποτε. Έπειτα γιατί Αλβανός; Ως πότε θα χρησιμοποιούμε τους δυστυχείς γείτονες να μας κάνουν τις βρωμοδουλειές;;;
     Η στάση του συλλόγου μας αφήνει άφωνους. Θυμίζει αρένα της Ρώμης, όταν το πλήθος εξαθλιωμένο από την πείνα και εξαχρειωμένο από τη διαφθορά απολαμβάνει το φόβο των χριστιανών που ρίχνονται στα λιοντάρια, για να κατασπαραχθούν. Πού έχουμε φτάσει ως λαός;Πόσο πάτο έχει ακόμη το πηγάδι;"Μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα" ναρκώνουμε το μυαλό μας και ξεγελούμε τις αισθήσεις με μπόλικο φαΐ και φτηνά σεξουαλικά υπονοούμενα, ενώ ο κάθε διευθυντής ζει μακάριος.  Οι υποτακτικοί του είναι απασχολημένοι, βασανίζοντας τον αδύνατο.
    Τι να πει κανείς για το θύμα...Γυναίκα, μόνη, που έχει το θράσος να διεκδικεί τη θέση της σ' αυτό τον κόσμο. Με ποιο δικαίωμα δεν είναι γεροντοκόρη κι αδύναμη; Καιρός να την εξοντώσουμε με σεξουαλικές απειλές.Γιατί πάντα η τιμωρία για μια γυναίκα αφορά το σώμα της; Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι ούτε οι γυναίκες του συλλόγου στέκονται αλληλέγγυες στην άλλη γυναίκα.Μπροστά στον επίδοξο βιαστή, οι άντρες καμαρώνουν για την εξουσία τους και οι γυναίκες νιώθουν ανακούφιση που τιμωρήθηκε η διαφορετική. Η σκηνή θυμίζει  ελληνική ταινία της δεκαετίας του '60, χωρίς ωστόσο καλό τέλος.
    Δυστυχώς, όλα αυτά λαμβάνουν χώρα σε σχολείο του 2011 και μάλιστα σε αστικό κέντρο. Δεν τολμάω να σκεφτώ ότι αυτοί οι άνθρωποι κάνουν μάθημα στα παιδιά μας και τους γαλουχούν με τις αξίες τους. Αναρωτιέμαι μόνο τι χρειάζεται ακόμη να συμβεί σε τούτο τον τόπο, για να τρυφερέψει η καρδιά μας και να ανοίξει το μυαλό μας. Η κατρακύλα δεν έχει τέλος και το μόνο που μας παρηγορεί είναι ότι βουλιάζει μαζί μας κι ο διπλανός!
                                                                                                                               Σοφία Κανιάκα
     

Πότε θα γκρεμίσουμε την Ελλάδα της αρπαχτής;

     Φίλοι μου, μαζευτήκατε πολλοί στο Σύνταγμα, στον Λευκό Πύργο, στην πλατεία Αγ. Γεωργίου και αλλού. Είδα τις αναρτήσεις , τα tweets, την αναμετάδοση από την τηλεόραση. Αρκετοί μου στείλατε μήνυμα να έρθω. Ας εξηγήσω λοιπόν, γιατί δεν το έκανα.
        Οι μεγάλες κοινωνικές κινητοποιήσεις έχουν πάντα κάποιο λόγο που γίνονται και ένα στόχο που υπηρετούν. Οι Τυνήσιοι μαζεύτηκαν στις πλατείες τους, για να ρίξουν ένα δικτατορικό καθεστώς. Και πολλοί έχασαν τη ζωή τους γι αυτό .Οι Ισπανοί, που τόσο θαυμάσατε, είχαν ένα μακρύ κατάλογο συγκεκριμένων αιτημάτων. Αναζητήστε τον! Εδώ, όσο κι αν έψαξα , δεν βρήκα τι ακριβώς ζητούσατε.
       Η Ελλάδα σήμερα αντιμετωπίζει μια πολύ μεγάλη κρίση. Ποιες είναι οι θέσεις σας; Είστε αγανακτισμένοι, επειδή το Κράτος είναι υπερβολικά μεγάλο ή επειδή απολύει συμβασιούχους; Θέλετε να ψωνίζετε με το ευρώ περισσότερα από όσα μπορείτε σήμερα λόγω κρίσης  ή θέλετε τη δραχμή στο πορτοφόλι σας κι ας μην υπάρχει τίποτα να ψωνίσετε;. Είστε αγανακτισμένοι επειδή υπάρχουν πολλοί μετανάστες στη χώρα ή τους θέλετε κι εκείνους δίπλα σας στην πλατεία;  Μπορώ να απαριθμήσω και πολλά άλλα ερωτήματα. Φοβάμαι πως οι απαντήσεις θα είναι πολύ διαφορετικές από τον καθένα σας. Όμως, εσείς δεν θέσατε καν  τις ερωτήσεις. Άλλος έγραψε στο facebook για την ηρωική Κερατέα που δείχνει το δρόμο, άλλος μίλησε για τη συγκίνηση που νιώθει, άλλος για το ελικόπτερο που πρέπει να πάρει τους υπουργούς.

       Ξέρετε τι σκέφτομαι; Ότι χρησιμοποιήθηκε η τρομακτική πράγματι δύναμη των social media απλά, για να εκφραστεί η απελπισία μιας γενιάς που δεν καταλαβαίνει τι της συμβαίνει. Κι αυτός δεν είναι λόγος ούτε για συγκίνηση, ούτε για πανηγυρισμούς. Οι περισσότεροι ένιωσαν προσβολή στο ελληνικό τους φιλότιμο γιατί οι Ισπανοί είπαν ότι οι Έλληνες κοιμούνται… Εμένα αυτό σαν κίνητρο για μια μεγάλη κινητοποίηση, μου προκαλεί ντροπή!
      Θα ερχόμουν κι εγώ αν… Αν κάποιος με καλούσε σε μια διαδήλωση-γιορτή, γιατί επιτέλους μια γενιά απελευθερώνεται από την πίεση της μαμάς να πάει να γλύψει το βουλευτή για μια 6μηνη σύμβαση! Τέρμα τα κρατικά φράγκα για ρουσφέτια- τέρμα κι ο εξευτελισμός!
     Θα ερχόμουν αν κάποιος μου πρότεινε να πάμε να πιούμε όλοι μαζί,  γιατί γκρεμίζεται η Ελλάδα που αναπτύχθηκε με όραμα την οικοδομή! Γιατί επιτέλους καταλαβαίνουμε πως δουλειές θα υπάρχουν μόνο για όσους ασχοληθούν με τη βιολογική γεωργία, με τις πηγές ενέργειας της χώρας, με τον ποιοτικό τουρισμό ή την καινοτομία που μπορεί να πουληθεί στο εξωτερικό.
       Θα με πείτε τρελό! Ότι εδώ δεν ξέρουμε τι μας ξημερώνει  κι εγώ πανηγυρίζω και μιλάω για το μέλλον που μπορεί και να μην έρθει. Κάποιος έγραψε στη σελίδα των Αγανακτισμένων ότι «αυτή είναι μόνο η αρχή». Εννοούσε η αρχή μιας διαμαρτυρίας δίχως τέλος; Εγώ λέω πως αξίζει πολύ περισσότερο τον κόπο να είναι η αρχή μιας νέας εποχής. Δε δέχομαι  η νέα γενιά της Ελλάδας να  είναι  απελπισμένη. Αγανακτήσαμε- ας τελειώνουμε επιτέλους  μ' αυτό. Η επόμενη συγκέντρωση θαθελα να έχει ένα στόχο. Και όχι βέβαια  να μας δείξει η ισπανική τηλεόραση(!!). Αλλά να φωνάξουμε πως  θέλουμε να μείνουμε στην Ευρώπη και να τα ξαναφτιάξουμε όλα από την αρχή. Θα'θελα μια πλατεία γεμάτη με ενημερωμένους συνειδητούς πολίτες που βλέπουν την Κρίση να γκρεμίζει την Ελλάδα της αρπαχτής, αποφασισμένους να κάνουν και θυσίες , φτάνει να υπάρχει καθαρός στόχος.

      «Δεν έχουμε σχέση με κόμματα» λέγατε στο facebook. Υποχρεώστε τα κόμματα να πάρουν ξεκάθαρη θέση για το τι πρέπει να γίνει στο μέλλον , λέω εγώ. Η ελάτε να φτιάξουμε τα δικά μας κόμματα.
        Δεν ήρθα στις συγκεντρώσεις. Αλλά ζήλεψα το πλήθος! Πιστεύω πως είμαστε πάρα πολλοί,  που  μας αξίζει κάτι καλύτερο από αυτό που ζήσαμε τόσα χρόνια. Σταθείτε μια στιγμή. Σκεφτείτε ότι μέσα από την κατάρρευση του παλιού  θα βγει το  καινούριο. Ένα πράγμα χρειάζεται.    
        Να πάψουμε να καταριόμαστε  το παλιό και να επικεντρωθούμε στο καινούριο. Όσοι συμφωνείτε, ελάτε να ξεκαθαρίσουμε σε τι πιστεύουμε. . Και καλέστε με στην επόμενη συγκέντρωση. Όχι των απελπισμένων ! Αλλά αυτών που ονειρεύονται, που αισιοδοξούν  και είναι αποφασισμένοι να πάμε μπροστά!, με σαφείς επιλογές.
Να είστε σίγουροι ότι θα έρθω!

Χάρης Γούλιος,επικοινωνιολόγος,www.protagon.gr